حدیث امام صادق (ع) درباره تفویض امور

قال الإمام الصادق عليه السلام:

سَأَلْتُهُ عَنِ اَلْإِمَامِ فَوَّضَ اَللَّهُ إِلَيْهِ كَمَا فَوَّضَ إِلَى سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ فَقَالَ نَعَمْ وَ ذَلِكَ أَنَّ رَجُلاً سَأَلَهُ عَنْ مَسْأَلَةٍ فَأَجَابَهُ فِيهَا وَ سَأَلَهُ آخَرُ عَنْ تِلْكَ اَلْمَسْأَلَةِ فَأَجَابَهُ بِغَيْرِ جَوَابِ اَلْأَوَّلِ ثُمَّ سَأَلَهُ آخَرُ فَأَجَابَهُ بِغَيْرِ جَوَابِ اَلْأَوَّلَيْنِ ثُمَّ قَالَ هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَعْطِ بِغَيْرِ حِسابٍ : وَ هَكَذَا هِيَ فِي قِرَاءَةِ عَلِيٍّ ع قَالَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اَللَّهُ فَحِينَ أَجَابَهُمْ بِهَذَا اَلْجَوَابِ يَعْرِفُهُمُ اَلْإِمَامُ قَالَ سُبْحَانَ اَللَّهِ أَ مَا تَسْمَعُ اَللَّهَ يَقُولُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِين وَ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ وَ إِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ لاَ يَخْرُجُ مِنْهَا أَبَداً ثُمَّ قَالَ لِي نَعَمْ إِنَّ اَلْإِمَامَ إِذَا أَبْصَرَ إِلَى اَلرَّجُلِ عَرَفَهُ وَ عَرَفَ لَوْنَهُ وَ إِنْ سَمِعَ كَلاَمَهُ مِنْ خَلْفِ حَائِطٍ عَرَفَهُ وَ عَرَفَ مَا هُوَ إِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ اِخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ وَ هُمُ اَلْعُلَمَاءُ فَلَيْسَ يَسْمَعُ شَيْئاً مِنَ اَلْأَمْرِ يَنْطِقُ بِهِ إِلاَّ عَرَفَهُ نَاجٍ أَوْ هَالِكٌ فَلِذَلِكَ يُجِيبُهُمْ بِالَّذِي يُجِيبُهُمْ .

عبد الله بن سلیمان گوید: از امام صادق علیه السلام راجع بامام پرسیدم که آیا کار باو واگذار شده است چنان که بسلیمان بن داود واگذار شده بود؟ فرمود: آری، و دلیلش اینست که: مردی از امام مساله ای پرسید، آن حضرت جوابش گفت: سپس دیگری همان مساله را پرسید و او جوابی بر خلاف جواب اول گفت، باز دیگری همان مساله را پرسید و او جوابی بر خلاف آن دو جواب گفت، سپس فرمود: «اینست بخشش ما، منت گذار یا ببخش بدون حساب-39 سوره 38-»در قرایت علی علیه السلام این گونه است(و در قرایت مشهور بجای اعط، امسک است). -من عرضکردم: اصلحک الله امام که این جواب را میگوید، آنها را میشناسد؟ (که هر یک را مطابق فهم و استعدادش پاسخ میگوید)فرمود: سبحان الله مگر نمیشنوی که خدا میفرماید: «در اینها نشانه هایی است برای باریک بینان-75 سوره 15-»و آنها ایمه هستند«و آن در راهی پا برجاست»که هیچ گاه از آن خارج نشود(بحدیث 573 رجوع شود). سپس بمن فرمود: آری امام زمانی که مردی را ببیند، او را میشناسد و رنگش را(ایمان یا نفاقش را)میشناسد، و اگر سخن او را از پشت دیوار هم بشنود، او را و شخصیتش را میشناسد، همانا خدا میفرماید «از جمله آیات خدا آفرینش آسمانها و زمین و اختلاف زبانها و رنگهای شماست، همانا در این اختلاف برای جهانیان نشانه هایی است-21 سوره 30-»و آنها دانشمندان(ایمه علیهم السلام)هستند، پس امام هر امری را که بشنود و بزبان آید، میفهمد، چه آنکه گوینده اهل نجات یا هلاکت باشد، از این جهت است که بمردم آن گونه پاسخ میدهد. (یعنی چون امام از طرز گفتار مردم مقدار فهم و استعداد و ایمان و کفر آنها را میفهمد و درجه آمادگی و پذیرش آنها را تشخیص میدهد، از این جهت هر کس را بنوعی خاص پاسخ میگوید).