حدیث امام عسکری (ع) درباره نامه امام هادی به اسحاق بن اسماعیل

قال الإمام العسکري عليه السلام:

سَتَرَنَا اَللَّهُ وَ إِيَّاكَ بِسَتْرِهِ وَ تَوَلاَّكَ فِي جَمِيعِ أُمُورِكَ بِصُنْعِهِ فَهِمْتُ كِتَابَكَ يَرْحَمُكَ اَللَّهُ وَ نَحْنُ بِحَمْدِ اَللَّهِ وَ نِعْمَتِهِ أَهْلُ بَيْتٍ نَرِقُّ عَلَى أَوْلِيَائِنَا وَ نَسُرُّ بِتَتَابُعِ إِحْسَانِ اَللَّهِ إِلَيْهِمْ وَ فَضْلِهِ لَدَيْهِمْ وَ نَعْتَدُّ بِكُلِّ نِعْمَةٍ يُنْعِمُهَا اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَيْهِمْ فَأَتَمَّ اَللَّهُ عَلَيْكَ يَا إِسْحَاقُ وَ عَلَى مَنْ كَانَ مِثْلَكَ مِمَّنْ قَدْ رَحِمَهُ اَللَّهُ وَ بَصَّرَهُ بَصِيرَتَكَ نِعْمَتَهُ وَ قَدَّرَ تَمَامَ نِعْمَتِهِ دُخُولَ اَلْجَنَّةِ وَ لَيْسَ مِنْ نِعْمَةٍ وَ إِنْ جَلَّ أَمْرُهَا وَ عَظُمَ خَطَرُهَا إِلاَّ وَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ عَلَيْهَا مُؤَدٍّ شُكْرَهَا وَ أَنَا أَقُولُ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ أَفْضَلَ مَا حَمِدَهُ حَامِدُهُ إِلَى أَبَدِ اَلْأَبَدِ بِمَا مَنَّ اَللَّهُ عَلَيْكَ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ نَجَّاكَ مِنَ اَلْهَلَكَةِ وَ سَهَّلَ سَبِيلَكَ عَلَى اَلْعَقَبَةِ وَ اَيْمُ اَللَّهِ إِنَّهَا لَعَقَبَةٌ كَئُودٌ شَدِيدٌ أَمْرُهَا صَعْبٌ مَسْلَكُهَا عَظِيمٌ بَلاَؤُهَا قَدِيمٌ فِي اَلزُّبُرِ اَلْأُولَى ذِكْرُهَا وَ لَقَدْ كَانَتْ مِنْكُمْ فِي أَيَّامِ اَلْمَاضِي ع إِلَى أَنْ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ فِي أَيَّامِي هَذِهِ أُمُورٌ كُنْتُمْ فِيهَا عِنْدِي غَيْرَ مَحْمُودِي اَلرَّأْيِ وَ لاَ مُسَدَّدِي اَلتَّوْفِيقِ فَاعْلَمْ يَقِيناً يَا إِسْحَاقُ أَنَّهُ مَنْ خَرَجَ مِنْ هَذِهِ اَلدُّنْيَا أَعْمَى فَهُوَ فِي اَلْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلاً يَا إِسْحَاقُ لَيْسَ تَعْمَى اَلْأَبْصَارُ وَ لكِنْ تَعْمَى اَلْقُلُوبُ اَلَّتِي فِي اَلصُّدُورِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ فِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ حِكَايَةً عَنِ اَلظَّالِمِ إِذْ يَقُولُ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً. قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ كَذلِكَ اَلْيَوْمَ تُنْسى وَ أَيُّ آيَةٍ أَعْظَمُ مِنْ حُجَّةِ اَللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ أَمِينِهِ فِي بِلاَدِهِ وَ شَهِيدِهِ عَلَى عِبَادِهِ مِنْ بَعْدِ مَنْ سَلَفَ مِنْ آبَائِهِ اَلْأَوَّلِينَ اَلنَّبِيِّينَ وَ آبَائِهِ اَلْآخِرِينَ اَلْوَصِيِّينَ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ اَلسَّلاَمُ وَ رَحْمَةُ اَللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ فَأَيْنَ يُتَاهُ بِكُمْ وَ أَيْنَ تَذْهَبُونَ كَالْأَنْعَامِ عَلَى وُجُوهِكُمْ عَنِ اَلْحَقِّ تَصْدِفُونَ وَ بِالْبَاطِلِ تُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَةِ اَللَّهِ تَكْفُرُونَ أَوْ تَكُونُونَ مِمَّنْ يُؤْمِنُ بِبَعْضِ اَلْكِتَابِ وَ يَكْفُرُ بِبَعْضِ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ وَ مِنْ غَيْرِكُمْ إِلاّ خِزْيٌ فِي اَلْحَياةِ اَلدُّنْيا وَ طُولُ عَذَابٍ فِي اَلْآخِرَةِ اَلْبَاقِيَةِ وَ ذَلِكَ وَ اَللَّهِ اَلْخِزْيُ اَلْعَظِيمُ إِنَّ اَللَّهَ بِمَنِّهِ وَ رَحْمَتِهِ لَمَّا فَرَضَ عَلَيْكُمُ اَلْفَرَائِضَ لَمْ يَفْرِضْ ذَلِكَ عَلَيْكُمْ لِحَاجَةٍ مِنْهُ إِلَيْكُمْ بَلْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْكُمْ لِيَمِيزَ اَلْخَبِيثَ مِنَ اَلطَّيِّبِ وَ لِيَبْتَلِيَ ما فِي صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ لِتُسَابِقُوا إِلَى رَحْمَةِ اَللَّهِ وَ لِتَتَفَاضَلَ مَنَازِلُكُمْ فِي جَنَّتِهِ فَفَرَضَ عَلَيْكُمُ اَلْحَجَّ وَ اَلْعُمْرَةَ وَ إِقَامَ اَلصَّلاَةِ وَ إِيتَاءَ اَلزَّكَاةِ وَ اَلصَّوْمَ وَ اَلْوَلاَيَةَ وَ جَعَلَ لَكُمْ بَاباً تَسْتَفْتِحُونَ بِهِ أَبْوَابَ اَلْفَرَائِضِ وَ مِفْتَاحاً إِلَى سَبِيلِهِ لَوْ لاَ مُحَمَّدٌ ص وَ اَلْأَوْصِيَاءُ مِنْ وُلْدِهِ لَكُنْتُمْ حَيَارَى كَالْبَهَائِمِ لاَ تَعْرِفُونَ فَرْضاً مِنَ اَلْفَرَائِضِ وَ هَلْ تُدْخَلُ مَدِينَةٌ إِلاَّ مِنْ بَابِهَا فَلَمَّا مَنَّ عَلَيْكُمْ بِإِقَامَةِ اَلْأَوْلِيَاءِ بَعْدَ نَبِيِّكُمْ قَالَ اَللَّهُ فِي كِتَابِهِ اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ اَلْإِسْلامَ دِيناً فَفَرَضَ عَلَيْكُمْ لِأَوْلِيَائِهِ حُقُوقاً أَمَرَكُمْ بِأَدَائِهَا لِيَحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَ أَمْوَالِكُمْ وَ مَآكِلِكُمْ وَ مَشَارِبِكُمْ قَالَ اَللَّهُ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّةَ فِي اَلْقُرْبى وَ اِعْلَمُوا أَنَّ مَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَ اَللّهُ اَلْغَنِيُّ وَ أَنْتُمُ اَلْفُقَراءُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَ لَقَدْ طَالَتِ اَلْمُخَاطَبَةُ فِيمَا هُوَ لَكُمْ وَ عَلَيْكُمْ وَ لَوْ لاَ مَا يُحِبُّ اَللَّهُ مِنْ تَمَامِ اَلنِّعْمَةِ مِنَ اَللَّهِ عَلَيْكُمْ لَمَا رَأَيْتُمْ لِي خَطّاً وَ لاَ سَمِعْتُمْ مِنِّي حَرْفاً مِنْ بَعْدِ مُضِيِّ اَلْمَاضِي ع وَ أَنْتُمْ فِي غَفْلَةٍ مِمَّا إِلَيْهِ مَعَادُكُمْ وَ مِنْ بَعْدِ إِقَامَتِي لَكُمْ إِبْرَاهِيمَ بْنَ عَبْدَةَ وَ كِتَابِيَ اَلَّذِي حَمَلَهُ إِلَيْكُمْ مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى اَلنَّيْسَابُورِيُّ وَ اَللّهُ اَلْمُسْتَعانُ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ إِيَّاكُمْ أَنْ تُفَرِّطُوا فِي جَنْبِ اَللّهِ فَتَكُونُوا مِنَ اَلْخَاسِرِينَ فَبُعْداً وَ سُحْقاً لِمَنْ رَغِبَ عَنْ طَاعَةِ اَللَّهِ وَ لَمْ يَقْبَلْ مَوَاعِظَ أَوْلِيَائِهِ فَقَدْ أَمَرَكُمُ اَللَّهُ بِطَاعَتِهِ وَ طَاعَةِ رَسُولِهِ وَ طَاعَةِ أُولِي اَلْأَمْرِ رَحِمَ اَللَّهُ ضَعْفَكُمْ وَ غَفْلَتَكُمْ وَ صَبَّرَكُمْ عَلَى أَمْرِكُمْ فَمَا أَغَرَّ اَلْإِنْسَانَ بِرَبِّهِ اَلْكَرِيمِ وَ لَوْ فَهِمَتِ اَلصُّمُّ اَلصِّلاَبُ بَعْضَ مَا هُوَ فِي هَذَا اَلْكِتَابِ لَتَصَدَّعَتْ قَلَقاً وَ خَوْفاً مِنْ خَشْيَةِ اَللَّهِ وَ رُجُوعاً إِلَى طَاعَةِ اَللَّهِ اِعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَسَيَرَى اَللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ اَلْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ اَلْغَيْبِ وَ اَلشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ وَ اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ اَلْعالَمِين هُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ .

سخنان امام حسن عسکری علیه السلام از امام پاک و ناب، رهنما، ابو محمد حسن بن علی علیهما السلام در همین زمینه ها(اخلاق، حکمت و غیره)روایت شده است - نامه امام حسن عسکری علیه السلام به اسحاق بن اسماعیل نیشابوری» -خداوند، ما و تو را به پرده خود پوشش دهد و تو را در همه امور به لطف و احسان خود یاری فرماید. رحمت خدا بر تو باد، نامه ات را فهمیدم و ما به حمد و نعمت خدا اهل بیتی هستیم که بر دوستان خود دلسوزیم و از احسان پیاپی خداوند بر ایشان و فضل او بر آنان شادمان می شویم و هر نعمتی که خدای تبارک و تعالی به آنان ارزانی دارد، در واقع آن را نعمت بر خود محسوب نماییم. ای اسحاق خداوند بر تو و همفکران تو، نعمت خود را تمام نموده و کمال نعمتش را نیز به بهشت رفتن مقدر فرموده است. و هیچ نعمتی، هر چند والا و ارزنده باشد، نیست مگر آنکه ادای سپاس آن به«الحمد لله»گفتن است. آری نامهای خدا مقدس است. و من می گویم: «الحمد لله»سپاس خدا را به بهترین سپاسی که سپاسگزار به پیشگاه او تا ابد و برای همیشه ادا کرده، ادا نمایم، در برابر منتی که از رحمت خود بر تو نهاده است و تو را از هلاکت نجات داده و راه عبور تو را بر آن گردنه هموار ساخته و به خدا سوگند که آن گردنه ای است غیر قابل عبور، کارش سخت و راهش دشوار و گرفتاری در آن بزرگ است، گردنه ای که در کتابهای کهن از آن شده است. قطعا عده ای از شما در دوران امام پیشین علیه السلام تا زمانی که عمرش تمام شد و همچنین در دوران امامت من کارهایی انجام دادید که نزد من ناپسند و نااستوار و بدون توفیق بوده است. ای اسحاق به طور یقین بدان که همان هر کس از این دنیا کور بیرون رود، در آخرت هم کور و گمراهتر است. ای اسحاق مراد نابینایی ظاهری نیست بلکه نابینایی باطنی است که همان کوری دلهایی است که درون سینه هاست؛ و این است معنی فرمایش خدا در آیات محکم قرآن از زبان بیدادگر، آنجا که گوید: «پروردگارا، چرا مرا نابینا محشور کردی با آنکه بینا بودم؟ خداوند می فرماید: همان طور که نشانه های ما بر تو آمده و تو آنها را به فراموشی سپردی، امروز همان گونه فراموش می شوی». سوره طه ، آیه 125 و 126 . -و کدام نشانه بزرگتر از حجت خداست بر آفریدگانش و امین او در بلادش و گواه او بر بندگانش از پس گذشتگان خود یعنی نیاکان نخستین او که پیامبرانند و نیاکان اخیر او که اوصیایند؟ رحمت و برکات خداوند بر همه آنها باد کجا گمتان کردند؟ و به کجا چون چهارپایان روی آوردید؟ آیا از حق روی می گردانید و به نعمت خدا کفران می ورزید؟ یا از کسانی هستید که به پاره ای از قرآن ایمان آورده اند و به پاره ای دیگر کافر شده اند؟ کسی که چنین شیوه ای در پیش گیرد، خواه از شما باشد یا غیر از شما، جز ننگ در زندگانی دنیا و عذاب طولانی در آخرت پایدار، چیزی برای انسان ندارد. و به خدا سوگند که این است ننگ بزرگ. به درستی، اینکه خداوند به منت و رحمت خویش واجباتی را بر شما مقرر فرمود به خاطر نیاز خودش به انجام دادن آن واجبات از جانب شما نبود بلکه رحمتی از جانب او بر شما بود-که معبودی جز او نیست-تا پاک را از ناپاک جدا نماید و آنچه در سینه هایتان دارید بیازماید و آنچه در دل دارید به محک کشد تا برای جلب رحمت الهی بر یک دیگر سبقت گیرید و برای به دست آوردن منازل خود در بهشت با یک دیگر به رقابت پردازید، برای همین است که حج و عمره و برپایی نماز و پرداخت زکات و روزه داری و ولایت پذیری را بر شما واجب ساخت. و دری هم به روی شما گشود تا واجبات را بفهمید و کلیدی برای راهیابی به آنها در اختیارتان نهاد، اگر محمد صلی الله علیه و آله و اوصیایی که از فرزندان او هستند نمی بودند. حتما شما چون چهارپایان سرگردان بودید و مانند آنها هیچ یک از واجبات را نمی شناختید. آیا به شهری جز از دروازه آن وارد می شوند؟ پس آنگاه که خداوند با تعیین امامان پس از پیامبرتان بر شما منت نهاد، در قرآن فرمود: «امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم و اسلام را برای شما به عنوان دین پسندیدم». سوره مایده ، آیه 3 . خداوند حقوقی برای امامان خود بر شما واجب فرمود و شما را به رعایت آن مامور ساخت تا آنچه از زنان و اموال و خوردنیها و نوشیدنیها در اختیار دارید، بر شما حلال باشد. خداوند متعال فرمود: «ای پیامبر بگو: برای ابلاغ رسالت، پاداشی از شما خواستار نیستم مگر دوستی در باره خویشاوندان». سوره شوری ، آیه 23 ؛ و بدانید«هر که بخل ورزد تنها به زیان خود بخل ورزیده و گر نه خدا بی نیاز است و شما نیازمندید». سوره محمد ، آیه 38 معبودی جز او نیست. به راستی، گفتار در آنچه به سود شما و بر عهده شما بود به درازا کشید. اگر خداوند دوست نمی داشت نعمت خود را از جانب خویش بر شما تمام نماید، از من خطی نمی دیدید و هیچ سخنی نمی شنیدید و شما پس از ارتحال امام پیشین علیه السلام و پس از آنکه ابراهیم بن عبده را به عنوان نماینده خود بر شما گماردم و نامه ای که محمد بن موسی نیشابوری از جانب من برایتان آورد، هنوز از سرانجام معاد خود غافلید. در هر حال و موقعیتی از خداوند باید درخواست یاری شود. مبادا در باره خدا کوتاهی نمایید که از زیانکاران به شمار آیید. دور باد و نابود باد کسی که از طاعت خدا روگردان است و اندرزهای اولیا الله را نمی پذیرد. به طور یقین، خداوند شما را به طاعت از خود و پیامبر خود و اولی الامر فرمان داده است، خداوند بر ناتوانی و غفلت شما رحم نماید و شما را بر اعتقادتان شکیبا سازد. پس چه چیز انسان را به پروردگارش مغرور ساخته است؟ اگر سنگهای سخت و نفوذناپذیر پاره ای از مطالب این نامه را بفهمند در اثر نگرانی و ترس از بیم خدا از هم فرو پاشند و به فرمانبرداری از خدا بازگشت نمایند. هر کار که خواهید انجام دهید«و به زودی خدا و رسولش و مومنان عمل شما را خواهند دید. آنگاه به سوی دانای نهان و آشکار، بازگردانیده می شوید و از آنچه انجام می دادید به شما خبر می دهد». سوره توبه ، آیه 94 و / الحمد لله رب العالمین / و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.