مَا أَحَقَّ اَلْإِنْسَانَ أَنْ تَكُونَ لَهُ سَاعَةٌ لاَ يَشْغَلُهُ عَنْهَا شَاغِلٌ يُحَاسِبُ فِيهَا نَفْسَهُ فَيَنْظُرُ فِيمَا اِكْتَسَبَ لَهَا وَ عَلَيْهَا فِي لَيْلِهَا وَ نَهَارِهَا
شایسته است انسان ساعتی را که از همه چیز فارغ است برای حساب کشیدن نفس خویش قرار دهد، پس بنگرد که برای خود و یا بر علیه خود در روز و شب چه کسب کرده است.
مَا اَلْمَغْبُوطُ إِلاَّ مَنْ كَانَتْ هِمَّتُهُ نَفْسَهُ لاَ يُغِبُّهَا عَنْ مُحَاسَبَتِهَا وَ مُطَالَبَتِهَا وَ مُجَاهَدَتِهَا
نیست کسی که به حال او غبطه خورند، مگر کسی که تمام همّت او در نفس اوست.او را از حساب کشیدن و خواستن و با او مبارزه کردن وانگذارد.
مَنْ وَثِقَ بِنَفْسِهِ خَانَتْه
کسی که به نفس خود اعتماد کند، به او خیانت خواهد کرد.
مَنْ أَهْمَلَ نَفْسَهُ أَهْلَكَهَا
کسی که نفس خود را رها کند، آن را هلاک گرداند.
مَنْ أَهْمَلَ نَفْسَهُ خَسِر
کسی که نفس خود را رها کند، زیان خواهد کرد.
مَنْ أَهْمَلَ نَفْسَهُ أَفْسَدَ أَمْرَه
کسی که نفس خود را رها کند، کار او را تباه سازد.
مَنْ سَامَحَ نَفْسَهُ فِيمَا يُحِبُّ طَالَ شَقَاؤُهَا فِيمَا لاَ تُحِب
کسی که در خواسته های نفس با آن نرمی کند، بدبختی آن در آنچه دوست نمی دارد طولانی شود.
لاَ يَسْلِمُ عَلَى اَللَّهِ مَنْ لاَ يَمْلِكُ نَفْسَه
کسی که مالک نفس خود نیست، تسلیم خداوند نمی گردد.
غَايَةُ اَلْعَدْلِ أَنْ يَعْدِلَ اَلْمَرْءُ فِي نَفْسِه
نهایت عدالت آن است که مرد دربارۀ خود عدالت ورزد.
غَايَةُ اَلْحَيَاءِ أَنْ يَسْتَحْيِيَ اَلْمَرْءُ مِنْ نَفْسِه
نهایت شرم آن است که مرد از خود شرم کند.
مَنْ كَثُرَ اِحْتِرَاسُهُ سَلِمَ غَيْبُه
کسی که نگهبانی او بسیار باشد آنچه از او پنهان است سالم است.
مِنْ تَمَامِ اَلْمُرُوَّةِ أَنْ تَسْتَحْيِيَ مِنْ نَفْسِك
از مردانگی کامل آن است که از نفس خود شرم کنی.