سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ تَعَالَى اَلرَّحْمنُ عَلَى اَلْعَرْشِ اِسْتَوى فَقَالَ اِسْتَوَى فِي كُلِّ شَيْ ءٍ فَلَيْسَ شَيْ ءٌ أَقْرَبَ إِلَيْهِ مِنْ شَيْ ءٍ لَمْ يَبْعُدْ مِنْهُ بَعِيدٌ وَ لَمْ يَقْرُبْ مِنْهُ قَرِيبٌ اِسْتَوَى فِي كُلِّ شَيْ ءٍ .
ابن حجاج گوید: از امام صادق(ع)راجع بقول خدای تعالی«رحمان بر عرش استوا دارد» پرسیدم فرمود: او در همه چیز استوا دارد، چیزی باو نزدیکتر از چیز دیگر نیست، هیچ دوری از او دور نیست و هیچ نزدیکی باو نزدیک نیست، او نسبت به همه چیز برابر است. (مخلوقست که چون مکان معینی دارد بعضی از چیزها باو نزدیک و برخی از او دور می شود. )
مَنْ زَعَمَ أَنَّ اَللَّهَ مِنْ شَيْ ءٍ أَوْ فِي شَيْ ءٍ أَوْ عَلَى شَيْ ءٍ فَقَدْ كَفَرَ قُلْتُ فَسِّرْ لِي قَالَ أَعْنِي بِالْحَوَايَةِ مِنَ اَلشَّيْ ءِ لَهُ أَوْ بِإِمْسَاكٍ لَهُ أَوْ مِنْ شَيْ ءٍ سَبَقَهُ وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى مَنْ زَعَمَ أَنَّ اَللَّهَ مِنْ شَيْ ءٍ فَقَدْ جَعَلَهُ مُحْدَثاً وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ فِي شَيْ ءٍ فَقَدْ جَعَلَهُ مَحْصُوراً وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ عَلَى شَيْ ءٍ فَقَدْ جَعَلَهُ مَحْمُولاً .
ابو بصیر گوید: امام صادق(ع)فرمود: هر کس معتقد شود که خدا از چیزیست یا در چیزیست کافر است، عرض کردم برایم توضیح دهید فرمود: مقصودم اینست که چیزی او را فرا گیرد یا او را نگهدارد یا چیزی بر او پیشی گیرد. و در روایت دیگریست: هر که گمان کند خدا از چیزیست، او را پدید آمده قرار داده و هر که گمان کند در چیزیست، او را در حصار قرار داده و هر که گمان کند بر چیزیست، او را قابل حمل قرار داده.
قَالَ أَبُو شَاكِرٍ اَلدَّيَصَانِيُّ إِنَّ فِي اَلْقُرْآنِ آيَةً هِيَ قَوْلُنَا قُلْتُ مَا هِيَ فَقَالَ وَ هُوَ اَلَّذِي فِي اَلسَّماءِ إِلهٌ وَ فِي اَلْأَرْضِ إِلهٌ فَلَمْ أَدْرِ بِمَا أُجِيبُهُ فَحَجَجْتُ فَخَبَّرْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع فَقَالَ هَذَا كَلاَمُ زِنْدِيقٍ خَبِيثٍ إِذَا رَجَعْتَ إِلَيْهِ فَقُلْ لَهُ مَا اِسْمُكَ بِالْكُوفَةِ فَإِنَّهُ يَقُولُ فُلاَنٌ فَقُلْ لَهُ مَا اِسْمُكَ بِالْبَصْرَةِ فَإِنَّهُ يَقُولُ فُلاَنٌ فَقُلْ كَذَلِكَ اَللَّهُ رَبُّنَا فِي اَلسَّماءِ إِلهٌ وَ فِي اَلْأَرْضِ إِلهٌ فِي اَلْبِحَارِ إِلَهٌ وَ فِي اَلْقِفَارِ إِلَهٌ وَ فِي كُلِّ مَكَانٍ إِلَهٌ قَالَ…
هشام بن حکم گوید: ابو شاکر دیصانی گفت: آیه ای در قرآن است که گفته ما را میرساند گفتم: کدام آیه؟ گفت: (آیه 83 سوره 43)«اوست که در آسمان معبود و در زمین معبود است»هشام گوید من نفهمیدم چگونه جوابش گویم مغلوب شدم سپس بحج رفتم و بامام صادق علیه السلام گزارش دادم، حضرت فرمود این سخن زندیقی خبیث است، چون بسویش باز گشتی باو بگو، اسم تو در کوفه چیست، او میگوید: فلان، سپس بگو اسم تو در بصره چیست، او میگوید همان فلان، پس بگو همچنین است خدای پروردگار ما در آسمان معبود است و در زمین معبود است و در دریاها معبود است و در بیابانها معبود است و در همه جا معبود است، هشام گوید: من بازگشتم و نزد ابو شاکر آمدم و باو باز گفتم، او گفت، این جواب از حجاز آمده است.
سَأَلَ اَلْجَاثَلِيقُ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ ع فَقَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَحْمِلُ اَلْعَرْشَ أَمِ اَلْعَرْشُ يَحْمِلُهُ فَقَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَامِلُ اَلْعَرْشِ وَ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ مَا فِيهِمَا وَ مَا بَيْنَهُمَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اَللّهَ يُمْسِكُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَ لَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِهِ وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ فَكَيْفَ قَالَ ذَلِكَ…
جاثلیق از امیر المومنین علیه السلام پرسید و گفت: بمن بگو آیا خدای عز و جل عرش را حمل میکند یا عرش او را حمل مینماید؟ حضرت فرمود: خدای عز و جل حامل عرش و آسمانها و زمین و آنچه در آنها و میان آنهاست میباشد و این گفتار خود خدای عز و جل است(41 سوره 35)«خدا آسمانها و زمین را نگه میدارد که نیفتد جز او هیچ کس نگهشان نمیدارد و او بردبار و آمرزنده است. جاثلیق گفت: پس چگونه خدا فرماید(17 سوره 69)در آن روز هشت نفر عرش پروردگار ترا در بالایشان حمل کنند و شما گفتی خدا عرش و آسمانها و زمین را حمل کند. حضرت فرمود: همانا خدای تعالی عرش را از چهار نور آفرید: نور سرخی که هر سرخی از آن سرخی گرفت و نور سبزی که هر سبزی از آن سبزی یافت و نور زردی که هر زردی از آن زردی گرفت و نور سفیدی که از آن سفید شد و آن دانشی…
سَأَلَنِي أَبُو قُرَّةَ اَلْمُحَدِّثُ أَنْ أُدْخِلَهُ عَلَى أَبِي اَلْحَسَنِ اَلرِّضَا ع فَاسْتَأْذَنْتُهُ فَأَذِنَ لِي فَدَخَلَ فَسَأَلَهُ عَنِ اَلْحَلاَلِ وَ اَلْحَرَامِ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَ فَتُقِرُّ أَنَّ اَللَّهَ مَحْمُولٌ فَقَالَ أَبُو اَلْحَسَنِ ع كُلُّ مَحْمُولٍ مَفْعُولٌ بِهِ مُضَافٌ إِلَى غَيْرِهِ مُحْتَاجٌ وَ اَلْمَحْمُولُ اِسْمُ نَقْصٍ فِي اَللَّفْظِ وَ اَلْحَامِلُ فَاعِلٌ وَ هُوَ فِي اَللَّفْظِ مِدْحَةٌ وَ كَذَلِكَ قَوْلُ اَلْقَائِلِ فَوْقَ وَ تَحْتَ وَ أَعْلَى وَ أَسْفَلَ وَ قَدْ قَالَ اَللَّهُ وَ لِلّهِ اَلْأَسْماءُ اَلْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ لَمْ يَقُلْ فِي كُتُبِهِ إِنَّهُ…
ابو قره محدث بر حضرت امام رضا(ع)وارد شد و از مسایل حلال و حرام پرسید، سپس عرضکرد: شما قبول دارید که خدا محمولست؟ حضرت فرمود: هر محمولی فعلی بر او واقع شده که بدیگری نسبت دارد(و آن فعل حمل است که بحامل نسبت دارد)و«محمول»اسمی است که در تعبیر دلالت بر نقص دارد و«حامل»فاعل است و در تعبیر دلالت بر مدح دارد و همچنین است قول آنکه گوید: زبر، زیر، بالا، پایین(که زبر و بالا دلالت بر مدح دارد و زیر و پایین دلالت بر نقص)و خدا فرموده است(110 سوره 17)«خدا را نامهای نیکوست، او را بآنها بخوانید»و در هیچ یک از کتب آسمانی خود نفرموده است که او محمولست بلکه گفته است او حامل است در خشکی و دریا(فرزندان آدم را در آیه 70 سوره 18)و نگهدار آسمانها و زمین است از افتادن(در آیه 41 سوره 35)و غیر خدا محمولست و هیچ گاه از…
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضَ َقَالَ يَا فُضَيْلُ كُلُّ شَيْ ءٍ فِي اَلْكُرْسِيِّ اَلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرْضُ وَ كُلُّ شَيْ ءٍ فِي اَلْكُرْسِيِّ .
فضیل گوید: از امام صادق(ع)راجع بقول خدای عز و جل«کرسی خدا آسمانها و زمین را در بردارد»پرسیدم فرمود: ای فضیل همه چیز در کرسی است، آسمانها و زمین و همه چیز در کرسی است (و عرش بر کرسی و همه چیز احاطه دارد).
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْض َلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرْضُ وَسِعْنَ اَلْكُرْسِيَّ أَمِ اَلْكُرْسِيُّ وَسِعَ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضَ فَقَالَ بَلِ اَلْكُرْسِيُّ وَسِعَ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضَ وَ اَلْعَرْشَ وَ كُلَّ شَيْ ءٍ وَسِعَ اَلْكُرْسِيُّ .
زراره گوید از حضرت صادق(ع)راجع بقول خدای جل و عز« / وسع کرسیه السماوات و الارض / »پرسیدم که آیا آسمانها و زمین کرسی را در بردارند یا کرسی آسمانها و زمین را در بردارد فرمود بلکه کرسی آسمانها و زمین و عرش را در بردارد(پس کرسی مرفوع است و فاعل وسع)و کرسی همه چیز را در بردارد.
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْض َلسَّمَاوَاتُ وَ اَلْأَرْضُ وَسِعْنَ اَلْكُرْسِيَّ أَوِ اَلْكُرْسِيُّ وَسِعَ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضَ فَقَالَ إِنَّ كُلَّ شَيْ ءٍ فِي اَلْكُرْسِيِّ .
زراره گوید از حضرت صادق در باره قول خدای عز و جل« / وسع کرسیه السماوات و الارض / » پرسیدم که آسمانها و زمین کرسی را در بردارند یا کرسی آسمانها و زمین را در بردارد فرمود: همه چیز در کرسی جا دارد.
حَمَلَةُ اَلْعَرْشِ وَ اَلْعَرْشُ اَلْعِلْمُ ثَمَانِيَةٌ أَرْبَعَةٌ مِنَّا وَ أَرْبَعَةٌ مِمَّنْ شَاءَ اَللَّهُ .
امام صادق(ع)فرمود: حاملین عرش-و عرش بمعنی علم است-هشت نفرند: چهار کس از ما و چهار کس از آنها که خدا خواهد،
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى اَلْماءِ فَقَالَ مَا يَقُولُونَ قُلْتُ يَقُولُونَ إِنَّ اَلْعَرْشَ كَانَ عَلَى اَلْمَاءِ وَ اَلرَّبُّ فَوْقَهُ فَقَالَ كَذَبُوا مَنْ زَعَمَ هَذَا فَقَدْ صَيَّرَ اَللَّهَ مَحْمُولاً وَ وَصَفَهُ بِصِفَةِ اَلْمَخْلُوقِ وَ لَزِمَهُ أَنَّ اَلشَّيْ ءَ اَلَّذِي يَحْمِلُهُ أَقْوَى مِنْهُ قُلْتُ بَيِّنْ لِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِنَّ اَللَّهَ حَمَّلَ دِينَهُ وَ عِلْمَهُ اَلْمَاءَ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ أَرْضٌ أَوْ سَمَاءٌ أَوْ جِنٌّ أَوْ إِنْسٌ أَوْ شَمْسٌ أَوْ قَمَرٌ فَلَمَّا أَرَادَ اَللَّهُ أَنْ يَخْلُقَ…
داود رقی گوید: از امام صادق(ع)راجع بقول خدای عز و جل«و عرش خدا بر آب بود»پرسیدم فرمود: در این باره چه میگویند؟ عرضکردم: میگویند عرش روی آب بود و پروردگار بالای آن، فرمود: دروغ گویند، هر که این گمان کند خدا را محمول قرار داده و او را بصفت مخلوق وصف کرده است و او را لازم آید که چیزی که خدا را حمل میکند تواناتر از او باشد. عرضکردم قربانت گردم شما برایم بیان کنید. فرمود: پیش از آنکه زمینی یا آسمانی یا جن و انسی یا خورشید و ماهی باشد، خدا دینش را و علمش را بآب عطا فرمود، (مقصود از آب ماده ایست که قابلیت خلق پیغمبران را دارد-مرآت) چون خدا خواست مخلوق را بیافریند ایشان را در برابر خویش پراکنده ساخت و بآنها گفت: پروردگار شما کیست؟ نخستین کسی که سخن گفت رسول خدا(ص)و امیر المومنین(ع)و ایمه صلوات الله…
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنِ اَلرُّوحِ اَلَّتِي فِي آدَمَ ع قَوْلِهِ فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي َالَ هَذِهِ رُوحٌ مَخْلُوقَةٌ وَ اَلرُّوحُ اَلَّتِي فِي عِيسَى مَخْلُوقَةٌ .
احول گوید: از حضرت صادق(ع)در باره روحی که در آدم(ع)دمیده شد پرسیدم که خدا فرماید: (38 سوره 11)«چون او را برابر ساختم و از روح خود در او دمیدم»حضرت فرمود: آن روح مخلوقست و هم روحی که در عیسی بود مخلوق بود.
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رُوحٌ مِنْهُ َالَ هِيَ رُوحُ اَللَّهِ مَخْلُوقَةٌ خَلَقَهَا اَللَّهُ فِي آدَمَ وَ عِيسَى .
حمران گوید: از امام صادق(ع)راجع بقول خدای عز و جل«و روح منه»پرسیدم، فرمود آن روح آفریده است که آن را خدا در آدم و عیسی پدید آورد.
