خَمْسَةٌ خُلِقُوا نَارِيِّينَ اَلطَّوِيلُ اَلذَّاهِبُ وَ اَلْقَصِيرُ اَلْقَمِي ءُ وَ اَلْأَزْرَقُ بِخُضْرَةٍ وَ اَلزَّائِدُ وَ اَلنَّاقِصُ.
امام صادق(ع)فرمود: پنج دسته آتشین طبع آفریده شده اند شخص بسیار بلند قامت و کوتاه قد ریز اندام و چشم آبی سبزه رو و کسی که از خلقت اصلی عضوی زیاد و یا کم داشته باشد.
خَمْسَةٌ يُجْتَنَبُونَ عَلَى كُلِّ حَالٍ اَلْمَجْذُومُ وَ اَلْأَبْرَصُ وَ اَلْمَجْنُونُ وَ وَلَدُ اَلزِّنَا وَ اَلْأَعْرَابِيُّ.
رسول خدا(ص)فرمود: از پنج کس در هر حال باید اجتناب شود مبتلا به بیماری خوره و دیوانه و زنا زاده و عرب بیابانی.
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى اَلنَّبِيِّ ص فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ مَا اَلْعِلْمُ قَالَ اَلْإِنْصَاتُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ اَلاِسْتِمَاعُ لَهُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ اَلْحِفْظُ لَهُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ اَلْعَمَلُ بِهِ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ ثُمَّ نَشْرُهُ .
امام باقر علیه السلام فرمود: مردی بخدمت پیغمبر رسید و عرضکرد یا رسول الله دانش چیست؟ فرمود: خاموشی برای فرا گرفتنش عرض کرد سپس چیست؟ فرمود: گوش فرا دادن برای دانش عرض کرد سپس چیست؟ فرمود: بخاطر سپردن عرضکرد سپس چیست؟ فرمود: عمل کردن بآنچه فرا گرفته است عرضکرد: سپس چیست؟ فرمود: سپس پخش کردن دانشی که فرا گرفته است.
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى اَلنَّبِيِّ ص فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَدْ عَلَّمْتُ اِبْنِي هَذَا اَلْكِتَابَةَ فَفِي أَيِّ شَيْ ءٍ أُسْلِمُهُ قَالَ أَسْلِمْهُ لِلَّهِ أَبُوكَ وَ لاَ تُسْلِمْهُ فِي خَمْسٍ لاَ تُسْلِمْهُ سَبَّاءً وَ لاَ صَائِغاً وَ لاَ قَصَّاباً وَ لاَ حَنَّاطاً وَ لاَ نَخَّاساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَا اَلسَّبَّاءُ فَقَالَ اَلَّذِي يَبِيعُ اَلْأَكْفَانَ وَ يَتَمَنَّى مَوْتَ أُمَّتِي وَ لَلْمَوْلُودُ مِنْ أُمَّتِي أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ اَلشَّمْسُ وَ أَمَّا اَلصَّائِغُ فَإِنَّهُ يُعَالِجُ غَبْنَ أُمَّتِي وَ أَمَّا اَلْقَصَّابُ فَإِنَّهُ يَذْبَحُ حَتَّى…
موسی بن جعفر(ع)فرمود: مردی خدمت پیغمبر رسید عرضکرد یا رسول الله من باین فرزندم نوشتن را آموختم بچه کاری بگذارمش فرمود: بهر کاری که خواهی اش وادار، مرد محترم، ولی به پنج کارش مگذار سبا و زرگر و قصاب و گندم فروش و بنده فروشش مکن عرضکرد: یا رسول الله سبا کیست؟ فرمود: آنکه کفن فروشی کند و در آرزوی مرگ امت من است در صورتی که من یک نوزاد از امت خودم را دوست تر دارم از آنچه آفتاب بر آن میتابد و اما زرگر برای اینکه او همواره با زیان امتم دست بگریبان است و اما قصاب برای اینکه آنقدر سر میبرد تا رحم از دلش میرود و اما گندم فروشی برای اینکه مواد خوراکی امت مرا انبار میکند و اگر بنده ای با دزد پیشه گی بمیرد بهتر است که با انبار داری چهل روز خوار و بار، و اما برده فروشی برای اینکه جبرییل نزد من آمد و گفت…
خَمْسَةٌ لاَ يُعْطَوْنَ مِنَ اَلزَّكَاةِ اَلْوَلَدُ وَ اَلْوَالِدَانِ وَ اَلْمَرْأَةُ وَ اَلْمَمْلُوكُ لِأَنَّهُ يُجْبَرُ اَلرَّجُلُ عَلَى اَلنَّفَقَةِ عَلَيْهِمْ.
امام صادق(ع)فرمود: به پنج کس زکاه نرسد فرزند و پدر و مادر و همسر و بنده برای اینکه شخص بایستی مخارج اینان را به پردازد.
لاَ تَكُونُ جَمَاعَةٌ بِأَقَلَّ مِنْ خَمْسَةٍ. .
امام باقر(ع)فرمود: نماز جماعت با کمتر از پنج نفر صحیح نیست. (شرح-) مقصود نماز جمعه است چنانچه در روایت دیگر تصریح شده است.
خَمْسٌ مِنْ فَاكِهَةِ اَلْجَنَّةِ فِي اَلدُّنْيَا اَلرُّمَّانُ اَلْإِمْلِيسِيُّ وَ اَلتُّفَّاحُ وَ اَلسَّفَرْجَلُ وَ اَلْعِنَبُ وَ اَلرُّطَبُ اَلْمُشَانُ .
امام صادق(ع)فرمود: از میوه های بهشتی پنج نمونه در دنیا است انار دشتی و سیب و به و انگور و خرمای تازه مشان. (شرح-) مشان نوعی است از بهترین نوع خرما
نَهَانِي رَسُولُ اَللَّهِ ص وَ لاَ أَقُولُ نَهَاكُمْ عَنِ اَلتَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ وَ عَنْ ثِيَابِ اَلْقَسِّيِّ وَ عَنْ مَيَاثِرِ اَلْأُرْجُوَانِ وَ عَنِ اَلْمَلاَحِفِ اَلْمُفْدَمَةِ وَ عَنِ اَلْقِرَاءَةِ وَ أَنَا رَاكِعٌ .
امام صادق(ع)فرمود: علی(ع)فرمود: رسول خدا مرا نهی کرد(و نمی گویم شما را نهی کرد)از انگشتر طلا بدست کردن و از پوشیدن جامه های قسی و از زین پوش های سرخ رنگ و از روپوش های بسیار سرخ و از قرآن خواندن در حال رکوع.
قَالَ لِي أَبِي أَ لاَ أُخْبِرُكَ بِخَمْسَةٍ لَمْ يُطْلِعِ اَللَّهُ عَلَيْهَا أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ قُلْتُ بَلَى قَالَ إِنَّ اَللّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ اَلسّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ اَلْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي اَلْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اَللّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ .
امام صادق(ع)فرمود: پدرم مرا فرمود: آیا تو را آگاه نکنم از پنج چیزی که خداوند هیچ یک از آفریدگان را بر آن آگاه نکرده است؟ گفتم: چرا، فرمود: براستی که آگاهی از روز رستاخیز فقط نزد خدا است و خداوند، باران فرود می آورد و آگاه است از آنچه در رحم مادران است و کس چه داند که فردا چکار خواهد کرد و کس چه داند در چه سرزمینی خواهد مرد براستی که خداوند بسی دانا و آگاه هست.
إِنَّ اَلْمَعْرِفَةَ بِكَمَالِ دِينِ اَلْمُسْلِمِ تَرْكُهُ اَلْكَلاَمَ فِيمَا لاَ يَعْنِيهِ وَ قِلَّةُ اَلْمِرَاءِ وَ حِلْمُهُ وَ صَبْرُهُ وَ حُسْنُ خُلُقِهِ.
امام صادق(ع)فرمود: امام زین العابدین(ع)همواره میفرمود: که راه شناسایی بکمال دین مسلمان سخن بیهوده نگفتن و در گفتار کمتر خود نمایی کردن و بردباری و شکیبایی و خوش خلقی او است.
فِيمَا يُخْرَجُ مِنَ اَلْمَعَادِنِ وَ اَلْبَحْرِ وَ اَلْغَنِيمَةِ وَ اَلْحَلاَلِ اَلْمُخْتَلِطِ بِالْحَرَامِ إِذَا لَمْ يُعْرَفْ صَاحِبُهُ وَ اَلْكُنُوزِ اَلْخُمُسُ.
عمار بن مروان گوید: شنیدم از امام صادق که میفرمود: در آنچه از معدن و یا دریا استخراج گردد و غنیمت جنگی و مال حلالی که بمال کس دیگر از راه حرام آمیخته شود و آن کس: (صاحب مال) شناخته نشود و در گنجها خمس دادن واجب است.
إِنَّ اَللَّهَ اَلَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْنَا اَلصَّدَقَةَ أَنْزَلَ لَنَا اَلْخُمُسَ فَالصَّدَقَةُ عَلَيْنَا حَرَامٌ وَ اَلْخُمُسُ لَنَا فَرِيضَةٌ وَ اَلْكَرَامَةُ لَنَا حَلاَلٌ .
امام صادق(ع)فرمود: براستی، آن خدایی که به جز او معبود بر حقی نیست چون زکاه گرفتن را بر ما روا نداشت آیه خمس را در باره ما فرو فرستاد پس زکاه بر ما حرام است و خمس برای ما از طرف خداوند واجب شده است و گرفتن پیشکشی بر ما حلال است.