گنجینه احادیث

رَغْبَةُ اَلْعَاقِلِ فِي اَلْحِكْمَةِ وَ هِمَّةُ اَلْجَاهِلِ فِي اَلْحَمَاقَة

میل خردمند در حکمت است و همّت نادان در ساده لوحی.

كُلُّ عَاقِلٍ مَغْمُوم

هر خردمندی غمگین است.

كُلُّ عَاقِلٍ مَحْزُون

هر خردمندی غصّه دار است.

لِلْعَاقِلِ فِي كُلِّ عَمَلٍ إِحْسَان

برای خردمند در هر کاری نیکویی است.

لِلْعَاقِلِ فِي كُلِّ كَلِمَةٍ نَبْل

در هر کلمۀ خردمند زیرکی است.

لِلْعَاقِلِ فِي كُلِّ عَمَلٍ اِرْتِيَاض

هر عملی برای خردمند ریاضت است.

لَيْسَ لِلْعَاقِلِ أَنْ يَكُونَ شَاخِصا إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ حَظْوَةٍ فِي مَعَادٍ أَوْ مَرَمَّةٍ لِمَعَاشٍ أَوْ لَذَّةٍ فِي غَيْرِ مُحَرَّم

شایستۀ خردمند نیست که جز در سه چیز تلاش نماید:بهره ای برای روز بازگشت، یا برای اصلاح زندگی، و یا برای لذّت در غیر حرام.

يَنْبَغِي لِلْعَاقِلِ أَنْ يُخَاطِبَ اَلْجَاهِلَ مُخَاطَبَةَ اَلطَّبِيبِ اَلْمَرِيض

سزاوار است خردمند با نادان چون پزشک در برابر مریض سخن بگوید.

سِتَّةٌ تُخْتَبَرُ بِهَا عُقُولُ اَلنَّاسِ اَلْحِلْمُ عِنْدَ اَلْغَضَبِ وَ اَلصَبْرُ عِنْدَ اَلرَّهَبِ وَ اَلْقَصْدُ عِنْدَ اَلرَّغَبِ وَ تَقْوَى اَللَّهِ فِي عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ حُسْنُ اَلْمُدَارَاةِ وَ قِلَّةُ اَلْمُمَارَاة

با شش چیز خرد مردم آزموده می شود: بردباری در هنگام خشم، تحمّل هنگام ترس، میانه روی هنگام میل شدید، پرهیز از خداوند در هر حال، سازش و مدارای نیکو، و کمی جدال و ستیزه.

رَأْيُ اَلرَّجُلِ مِيزَانُ عَقْلِه

اندیشۀ مرد، ترازوی خرد اوست.

رَأْيُ اَلْعَاقِلِ يُنْجِي

اندیشۀ خردمند، رستگار می گرداند.

أَلاَ وَ إِنَّ اَللَّبِيبَ مَنِ اِسْتَقْبَلَ وُجُوهَ اَلْآرَاءِ بِفِكْرٍ صَائِبٍ وَ نَظَرَ فِي اَلْعَوَاقِب

بدانید خردمند کسی است که از اندیشه ها استقبال کند پس از درست فکر نمودن و در عاقبت اندیشه کردن.