گنجینه احادیث

مَنْ شَغَلَ نَفْسَهُ بِغَيْرِ نَفْسِهِ تَحَيَّرَ فِي اَلظُّلُمَاتِ وَ اِرْتَبَكَ فِي اَلْهَلَكَات

کسی که خویشتن را با دیگران مشغول سازد، در گمراهی حیران ماند و در هلاکتها گرفتار گردد.

مَنْ غَشَّ نَفْسَهُ كَانَ أَغَشَّ لِغَيْرِه

کسی که به خویشتن خیانت کند، به دیگری بیشتر خیانت می کند.

مِنْ أَشَدِّ عُيُوبِ اَلْمَرْءِ أَنْ تَخْفَى عَلَيْهِ عُيُوبُه

از بدترین بدیهای مرد آن است که بدیهایش بر او پنهان باشد.

مِنْ كَمَالِ اَلْإِنْسَانِ وَ وُفُورِ فَضْلِهِ اِسْتِشْعَارُهُ بِنَفْسِهِ اَلنُّقْصَان

از آراستگی و بلند مرتبگی انسان آن است که همواره به کاستی نفس خویش توجه کند.

مَعْرِفَةُ اَلْمَرْءِ بِعُيُوبِهِ أَنْفَعُ اَلْمَعَارِف

شناخت آدمی به بدیهای خود سودمندترین شناختهاست.

مِنْ حَقِّ اَللَّبِيبِ أَنْ يَعُدَّ سُوءَ عَمَلِهِ وَ قُبْحَ سِيرَتِهِ مِنْ شَقَاوَةِ جِدِّهِ وَ نَحْسِه

برای خردمند سزاوار این است که بدی عمل و زشتی منش خویش را از بدبختی و بدیمنی خود بداند.

لاَ تَعِبْ غَيْرَكَ بِمَا يَأْتِيهِ وَ لاَ تُعَاقِبْ غَيْرَكَ بِذَنْبٍ عَلَى ذَنْبٍ تُرَخِّصُ لِنَفْسِكَ فِيه

عیب مگیر بر دیگری آنچه را که خود انجام می دهی و مجازات مکن دیگری را به گناهی که آن را برای خود جایز می شماری.

اَلنُّفُوسُ طَلِقَةٌ لَكِنَّ أَيْدِيَ اَلْعُقُولِ تُمْسِكُ تَمْلِكُ أَعِنَّتَهَا عَنِ اَلنُّحُوس

نفسها رهایند، ولی دستهای خرد لگامی است که آنها را از تیره بختیها نگاه می دارد.

اِجْعَلْ مِنْ نَفْسِكَ عَلَى نَفْسِكَ رَقِيبا وَ اِجْعَلْ لِآخِرَتِكَ مِنْ دُنْيَاكَ نَصِيبا

از خویشتن بر نفس خویش نگاهبانی قرار ده و از دنیا برای آخرت خود بهره ای بردار.

أَقْوَى اَلنَّاسِ أَعْظَمُهُمْ سُلْطَانا عَلَى نَفْسِه

نیرومندترین مردم کسانی هستند که بر نفس خویش تسلّط بیشتری دارند.

دَوَاءُ اَلنَّفْسِ اَلصَّوْمُ عَنِ اَلْهَوَى وَ اَلْحَمِيَّةُ عَنْ لَذَّاتِ اَلدُّنْيَا

داروی نفس، پرهیز از خواهشها و دوری از لذّتهای دنیاست.

ذلّل نفسك بالطّاعة،و حلّها بالقناعة،و حفّض فى الطّلب و أجمل فى المكتسب

نفست را با فرمانبرداری رام گردان و آن را با قناعت آرایش نما و در درخواستها سهل انگاری کن و در کسب کردن کوتاهی نما.