گنجینه احادیث

إِنَّ اَلْعَاقِلَ يَتَّعِظُ بِالْأَدَبِ وَ اَلْبَهَائِمَ لاَ تَتَّعِظُ إِلاَّ بِالضَّرْب

خردمند با ادب پند گیرد و چهارپایان جز با کتک پند نگیرند.

إِنَّ اَلْعَاقِلَ يَنْبَغِي أَنْ يَحْذَرَ اَلْمَوْتَ فِي هَذِهِ اَلدَّارِ وَ يُحْسِنَ لَهُ اَلتَّأَهُّبَ قَبْلَ أَنْ يَصِلَ إِلَى دَارٍ يَتَمَنَّى فِيهَا اَلْمَوْتَ فَلاَ يَجِدُه

سزاوار است خردمند از مرگ در این خانه دنیا بترسد و به نیکویی آماده گردد، قبل از آن که به خانه ای رسد که در آن آرزوی مرگ نماید و آن را نیابد.

حَقٌّ عَلَى اَلْعَاقِلِ اَلْعَمَلُ لِلْمَعَادِ وَ اَلاِسْتِكْثَارُ مِنَ اَلزَّاد

حق خردمند است که برای روز بازگشت کار کند و طلب توشۀ بسیار نماید.

إِنَّمَا اَللَّبِيبُ مَنِ اِسْتَسَلَّ مَنِ اِسْتَلَّ اَلْأَحْقَاد

خردمند کسی است که خود را از کینه ها تهی کرده است.

إِنَّمَا اَلْبَصِيرُ مَنْ سَمِعَ فَفَكَّرَ وَ نَظَرَ فَأَبْصَرَ وَ اِنْتَفَعَ بِالْعِبَر

بینا کسی است که بشنود و سپس اندیشه کند و بنگرد و سپس بینا گردد و از عبرتها بهره برد.

ثَلاَثَةٌ تَدُلُّ عَلَى عُقُولِ أَرْبَابِهَا اَلرَّسُولُ وَ اَلْكِتَابُ وَ اَلْهَدِيَّة

سه چیز بر خرد دارندۀ آنها دلالت دارد: پیک، کتاب و هدیه.

حَقٌّ عَلَى اَلْعَاقِلِ أَنْ يَسْتَدِيمَ اَلاِسْتِرْشَادَ وَ يَتْرُكَ اَلاِسْتِبْدَاد

شایستۀ خردمند است که طلب راهنمایی را همیشگی نماید و خود رأیی را ترک کند.

رَغْبَةُ اَلْعَاقِلِ فِي اَلْحِكْمَةِ وَ هِمَّةُ اَلْجَاهِلِ فِي اَلْحَمَاقَة

میل خردمند در حکمت است و همّت نادان در ساده لوحی.

كُلُّ عَاقِلٍ مَغْمُوم

هر خردمندی غمگین است.

كُلُّ عَاقِلٍ مَحْزُون

هر خردمندی غصّه دار است.

لِلْعَاقِلِ فِي كُلِّ عَمَلٍ إِحْسَان

برای خردمند در هر کاری نیکویی است.

لِلْعَاقِلِ فِي كُلِّ كَلِمَةٍ نَبْل

در هر کلمۀ خردمند زیرکی است.