گنجینه احادیث

قال ابنُ عباس کنتُ أنَا وَ أبِی الْعَبّاسُ بْنُ عَبْدِ المُطَلِّبِ جالِسَینِ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صلی الله علیه وآله إذْ دَخَلَ عَلی بْنُ أبی طالِبٍ فَسلَّمَ فَرَدَّ عَلَیهِ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وآله وَ بَشَّرَ بِهِ وَ قامَ إلَیهِ وَ اعْتَنَقَهُ وَ قَبَّلَ بَینَ عَینِیهِ وَ أجْلَسَهُ عَنْ یمینِهِ. فَقالَ الْعَبّاسُ: یا رَسُولَ اللهِ، أتُحِبُّ هذا؟ فقال النَّبِی صلی الله علیه وآله: یا عَمَّ رَسُولِ اللهِ، وَاللهِ لَلّهُ أشَدُّ حُبّاً لَهُ مِنّی، إنَّ اللهَ جَعَلَ ذُرِیةَ کلِ نَبِی فی صُلْبِهِ وَ جَعَلَ ذُریتِی فی صُلْبِ هذا.

ابن عباس گفت: من و پدرم (عباس بن عبد المطلب) در حضور رسول خدا صلی الله علیه وآله شرفیاب بودیم در این هنگام علی بن ابی طالب وارد شد و سلام داد. پیامبر صلی الله علیه وآله بعد از جواب سلام با چهره ای گشاده در حالی که خوشحال به نظر می رسید برخاست؛ او را در بغل گرفت و پیشانی اش را بوسه داد و او را در طرف راست خود نشانید. عباس (که ناظر جریان بود) گفت: ای رسول خدا! آیا او را دوست می داری؟ رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: عمو جان! به خدا سوگند خدا او را از من بیشتر دوست دارد؛ خداوند نسل هر پیامبری را از پشت همان پیامبر قرار داد و نسل مرا در صلب این شخص نهاده است.

1. تاریخ بغداد، 317 316: 1 ح 206. خطیب بغدادی این حدیث را از منصور از پدرش محمد بن علی از پدرش علی بن عبدالله از پدرش عبدالله بن عباس و از جابر این گونه روایت کرده است: «خداوند ذریه هر پیامبری را در پشت همان پیامبر قرار داد و ذریه مرا درصلب علی بن ابی طالب نهاده است.» الفردوس، 172: 1/ 643؛ کنز العمال، 32892؛ امالی شجری، 152: 1.

عن ابن عباس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: إنَّک سَتَقْدِمُ عَلَی اللهِ وَ شیعَتُک راضینَ مَرْضینَ.

از ابن عباس نقل است که گفت: نبی مکرم صلی الله علیه وآله به علی علیه السلام فرمود: تو در پیشگاه خدا حاضر خواهی شد و شیعیانت خرسند (از پیشوایی ات) و مورد رضایت حق تعالی خواهند بود.

1. مناقب سید نا علی، 25؛ محمع الزوائد، 9/ 131؛ کنز العمال، 156: 13/ 36483.

عن حذیفة: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی أمیرُ الْبَرَرَةِ، وَقاتِلُ الفَجَرَة، مَنْصُورُ مَنْ نَصَرَهُ، مَخْذُولُ مَنْ خَذَلَهُ، ألا وَ إنَّ الحَقَّ مَعَهُ وَیتْبَعُهُ، ألا فَمیلُوا مَعَهُ.

از حذیفه نقل است که رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: علی، فرمانروای نیکان، و کشنده بدان و پست فطرتان است؛ کسی که یاریش کند، پیروز و کسی که به او پشت کند و خوارش نماید مخذول و خوار خواهد شد به هوش باشید که حق با اوست و او را دنبال می کند. آگاه باشید که گرایش و حرکتتان با محوریت او باشد.

1. المناقب خوارزمی، 177/ 215؛ الجامع الصغیر سیوطی، ح 5591. حاکم در المستدرک، 129: 3 از جابر بن عبدالله نقل کرده است که گفت: شنیدم رسول خدا صلی الله علیه وآله در حالی که بازوی علی بن ابی طالب را گرفته بود با صدای بلند فرمود: «این علی امیر ابرار، کشنده فاجران است؛ کسی که به یاری اش برخیزد پیروز و کسی که او را خوار کند خوار خواهد شد.» و در الجامع الصغیر، 66: 2 آمده است: «علی امام ابرار، قاتل تبهکاران است؛ کسی که به او کمک کند یاری می شود و هر کس او را سرافکنده کند، سرافکنده خواهد شد.» به نقل از حاکم (به عنوان حدیث حسن)

عن أنس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: إنَّ ربَّ العالَمینَ عَهِدَ إلَی عَهْداً فی عَلِی بْنِ أبی طالِبٍ فَقالَ: إنَّهُ رایةُ الهُدی، وَ مَنارُ الإیمانِ وَ إمامُ أوْلیائی، وَ نُورُ جَمیعِ مَنْ أطاعَنی. یا أبا بَرزَةِ، عَلِی بْنُ أبی طالِبٍ أمینی غَداً فِی القِیامَةِ وَ صاحِبُ رایتی فی القِیامَةِ عَلی مَفاتیحِ خَزائِنِ رَحَمَةِ رَبّی.

از انس نقل است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: پروردگار جهان درباره علی بن ابی طالب عهدی بسته است که او عَلَم هدایت، منار ایمان و امام دوستان وپیروان من است. او روشنایی کسانی است که مرا اطاعت کنند. ای ابو برزه! علی بن ابی طالب در روز رستاخیز امین من خواهد بود. و او در قیامت صاحب علم و پرچمدار من است [و امین] بر کلیدهای گنجینه های رحمت پروردگارم.

1. [در تاریخ بغداد، به جای «رحمت»، «جنت» آمده است.]
2. حلیة الاولیاء، 66: 1؛ المناقب خوارزمی، 311/ 311. نیز مراجعه شود به مناقب سیدنا علی علیه السلام، ص 62.

عن جابر: قال رسول الله صلی الله علیه وآله یوم بدر: هذا رِضْوانُ، مَلَک مِنْ مَلائِکةِ اللهِ ینادی: لا سَیفَ إلّا ذُوالْفَقارِ، وَ لا فَتی إلّا عَلی.

از جابر بن عبدالله نقل است که رسول خدا صلی الله علیه وآله در جنگ بدر فرمود: این رضوان، یکی از فرشتگان خداست که از آسمان ندا می دهد: هیچ شمشیر (برّنده ای) جز ذوالفقار، و جوان مردی جز علی نیست.

1. [مطابق روایاتی که از طریق شیعه رسیده اند این ندا در غزوه احد بلند شد که شمشیر علی علیه السلام شکست و جبرئیل ذوالفقار را آورد و این ندا را هم سر داد.]
2. المناقب خوارزمی، 167/ 200؛ تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام)، 158197: 1. و ابن هشام در السیرة النبویه، 100: 2، ابن جوزی درتذکرة الخواص، 30. در این اثر روایت است که حسان بن ثابت (شاعر رسول خدا صلی الله علیه وآله) از حضرت، اجازه خواست دراین خصوص شعری بسراید. ایشان اجازه فرمود و اشعاری سرود که ترجمه آن چنین است: «جبرئیل آشک-- ار ن-- دا داد، در حالی که خودش دیده نمی شد؛ و مسلمانان حلقه زده بودند، به گِرد پیامبر فرستاده؛ شمشیری جز ذوالفقار، و جوان مردی جز علی نیست»

عن الحارث الأعور: أن النبی صلی الله علیه وآله قال: مَنْ أرادَ أنْ ینْظُرَ إلی آدَمَ فی عِلْمِهِ، وَ نُوحٍ فی فَهْمِهِ، وَ إبْراهیمَ فی حِلْمِهِ، وَ یحْیی فی زُهْدِهِ، وَ مُوسی فی بَطْشِهِ، فَلْینْظُرْ إلی عَلِی بْنِ أبی طالِبٍ.

از حارث اعور نقل است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: هر کس دوست می دارد که مشاهده کند علم آدم ابوالبشر را، و فهم نوح علیه السلام را و حلم ابراهیم علیه السلام را و زهد یحیی علیه السلام را و دلاوری موسی علیه السلام را، پس به سوی علی بن ابی طالب بنگرد.

1. مناقب سیدنا علی علیه السلام، 49؛ تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام)، 280: 2/ 811؛ ذخائر العقبی 93 به نقل از ابی حمراء؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، 9/ 168.

عن سلمان قال رسول الله صلی الله علیه وآله: مَنْ أحَبَّ عَلِیاً فَقَدْ أحَبَّنی وَ مَنْ أبْغَضَ عَلِیاً فَقَدْ أبْغَضَنی.

از سلمان فارسی نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: کسی که به علی مهر بورزد و محبت کند چنان است که به من محبت ورزیده، و کسی که به او کینه توزی نماید در حقیقت با من دشمنی کرده است.

1. الجامع الصغیر، ج 2، 160 به نقل از المستدرک (به طور صحیح). و در همان اثر ص 173، ح 2 چنین ثبت است: «هرکه به علی ناسزا گوید به من ناسزا گفته و هر که به من ناسزا گوید در حقیقت به خدا ناسزا گفته است.» از احمد در المسند و حاکم نیشابوری در المستدرک (به طور صحیح). ودر کتاب کنوز الحقائق، ج 2، ص 193 به نقل از طبرانی چنین آمده است. «یا علی، محب تو دوستدار من است و دشمنت دشمن من خواهد بود.»

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اذا کانَ یوْمُ الْقِیامَةِ أخَذْتُ بِحُجْزَةِ اللهِ وَأخَذْتُ أنْتَ بِحُجْزَتی. وَ أخَذَ وُلْدُ ک بِحُجْزَتِک، وَ أخَذَتْ شِیعَةُ وُلْدِک بِحُجْزَتِهِمْ فَتَری أینَ یؤْمَرُبِنا.

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: چون رستاخیز برپا شد به خدا متوسل خواهم شد و تو به من متوسل می شوی و فرزندانت به تو متوسل می شوند و پیروان ذریه ات به آنها متوسل می شوند و خواهی دید که ما را به کجا هدایت خواهند کرد.

1. اساس البلاغه از زمخشری، 155 و مانندش در ربیع الابرار در باب خیر و صلاح و ذکر اخبار صلحا ثبت شده است و در نظم درر السمطین، ص 243 در حدیثی چنین است و امت خود را به چنگ زدن به اهل بیتش سفارش نمود، و توضیح داد که خاندانش دامن پیامبرشان را (در رستاخیز) خواهند گرفت و...

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: أنْتَ خَیرُ امَّتی فی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ.

رسول خدا صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود: تو بهترین امتم در هر دو سرا می باشی.

1. مناقب سیدنا علی علیه السلام، 28 به نقل از ابن مردویه. مناقب ابن مردویه، 111/ 129.

قال رسول الله صلی الله علیه وآله فی مرض موته: أیهَا النّاسُ یوشَک أنْ اقْبَضَ قَبْضاً سَریعاً فَینْطَلِقُ بی، وَقَدْ قَدَّمْتُ إلَیکمْ الْقَوْلَ مَعْذِرَةً إلَیکمْ: ألا إنّی مُخْلِفٌ فیکمْ کتابَ رَبّی عَزَّوَجَلَّ وَعِتْرَتِی أهْلَ بَیتی ثُمَّ أخَذَ بِیدِ عَلِی فَرَفَعَها فَقالَ: هذا عَلی مَعَ الْقُرآنِ وَالقُرآنُ مَعَ عَلِی لایفْتَرِقانِ حَتّی یرِدا عَلَی الْحَوْضَ فَاسْألْهُما ما خَلَّفْتُ فیهِما.

رسول خدا صلی الله علیه وآله در مرض موتش فرمود: ای مردم! احتمال دارد به زودی قبض روح شوم و مرا ببرند. من از این سخن در این حال به شما می گویم تا دیگر عذری نداشته باشید. آگاه باشید که من کتاب خدای با عزت و جلال و عترتم را جانشین خود در بین شما می گذارم. آن گاه دست علی را گرفته بلند کرد و فرمود: این علی با قرآن است و قرآن با علی است هرگز از یکدیگر جدا نمی شوند تا کنار حوض بر من در آیند، آن گاه از آن دومی می پرسم درباره عمل به توصیه ام درباره دو جانشینم.

1. الصواعق المحرقه، ص 124. و در روایت دیگری که حاکم نیشابوری آن را به شرط شیخین صحیح دانسته مانند این روایت نقل شده است که در آن بعد از آن پیامبر فرموده: «اهل بیتی عترتی» سپس فرمود: «آیا می دانید من نسبت به مؤمنان از خود آنها شایسته ترم؟» و این سخن را سه بار تکرار کرد گفتند: «آری.» فرمود: «هر کس را که من اولای به نفس و مولایم علی مولای او است.» المستدرک، 3/ 109. و آنچه نسایی از زید بن ارقم صحابی نقل کرده این گونه آمده است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «خدا مولا و سرپرست من است و من اولای به نفس و مولای هر مؤمنم.» آن گاه دست علی را در دست گرفت و فرمود: «هر کس را که من مولای او بودم این ولی اوست. خداوندا کسی که پذیرای ولایت علی شد دوست بدار و با هر که بااو خصومت داشت دشمن باش.» خصائص امیر المؤمنین علیه السلام از نسایی، ص 21.

عن أمیر المؤمنین علیه السلام قال رسول الله صلی الله علیه وآله: إنَّ اللهَ أمَرَنی أنْ ادْنِیک وَلا اقْصِیک وَ أنْ اعَلِمَّک، وَ أنْ تَعِی وَ حَقٌّ لَک أنْ تَعِی. قالَ: فَنَزَلَتْ هذِهِ الآیهُ: «وَتَعِیها اذُنٌ واعِیةٌ».

از امیر مؤمنان علیه السلام روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله به من فرمود: خداوند مرا امر کرده که تو را نزدیک کنم و [از خود] دورت نسازم و این که بیاموزم تو را، و تو نیز فراگیری و سزاوار توست که بیاموزی و حفظ نمایی. ایشان گفت: پس این آیه نازل شده (و تعیها أذن واعیة) [و بدینسان اذن واعیه را گوش تو قرار داد.]

1. الحاقة: 12. و گوش های شنوا آن را نگهداری می کنند.
2. حلیة الاولیاء، 67: 1؛ کنز العمال 408: 6/ 616 و مانند آن در تفسیر طبری، 29/ 35. نیز الدرالمنثور، در تفسیر آیه 12 الحاقة؛ اسباب النزول واحدی، 329؛ المناقب ابن مغازلی، ص 265، ح 312 و ص 319، ح 364 و باب النقول، 225. و رجوع شود به کشاف وروح المعانی 9: 43، مجمع الزوائد، 131: 1؛ کنز العمال، 398: 6، 408. برای دریافت اطلاع بیشتر نک: شواهد التنزیل

عن ابن عباس فی حدیث زواج فاطمه و علی علیهما السلام: ثم التزمهما [رسول الله صلی الله علیه وآله] فقال: اللّهُمَّ إنَّهُما مِنّی وَ أنَا مِنْهُما، اللّهُمَّ کما أذْهَبْتَ عنِّی الرِّجْسَ وَطَهَّرْتَنی فَطَهِّرْهُما.

از ابن عباس در ضمن روایت ماجرای ازدواج علی و فاطمه علیهما السلام آمده است: رسول خدا صلی الله علیه وآله زوجین را در بغل گرفت و فرمود: بار الها! این دو تن از من هستند و من از ایشان هستم همچنان که رجس و پلیدی را از من زدودی این دو را نیز پاک گردان.

1. المعجم الکبیر، 134: 24/ 312، و 412: 22/ 1022؛ المصنف از عبدالرزاق، 479 5/ 9782.