اَلْكَمَالُ كُلُّ اَلْكَمَالِ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّائِبَةِ وَ تَقْدِيرُ اَلْمَعِيشَةِ .
امام باقر علیه السلام فرمود: کمال انسان و نهایت کمالش دانشمند شدن در دین و صبر در بلا و اقتصاد در زندگی است.
امام محمد باقر (علیه السلام)
اَلْكَمَالُ كُلُّ اَلْكَمَالِ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّائِبَةِ وَ تَقْدِيرُ اَلْمَعِيشَةِ .
امام باقر علیه السلام فرمود: کمال انسان و نهایت کمالش دانشمند شدن در دین و صبر در بلا و اقتصاد در زندگی است.
عَالِمٌ يُنْتَفَعُ بِعِلْمِهِ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِينَ أَلْفَ عَابِدٍ .
امام باقر علیه السلام فرمود: عالمی که از علمش بهره برد(یا بهره برند)بهتر از هفتاد هزار عابد است.
إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يَقْبِضُ اَلْعِلْمَ بَعْدَ مَا يُهْبِطُهُ وَ لَكِنْ يَمُوتُ اَلْعَالِمُ فَيَذْهَبُ بِمَا يَعْلَمُ فَتَلِيهِمُ اَلْجُفَاةُ فَيَضِلُّونَ وَ يُضِلُّونَ وَ لاَ خَيْرَ فِي شَيْ ءٍ لَيْسَ لَهُ أَصْلٌ .
امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم میفرمود: خداوند پس از آنکه علم را فروفرستاد برنمیگرداند، لیکن عالم که بمیرد علمش برود و جای خود را بمردم خشک و خشنی دهد که گمراهند و گمراه کننده و چیزی که بتون و ریشه ندارد خیر ندارد. (مجلسی علیه الرحمه«تلیهم»را از ماده ولایت گرفته و چون بنظر درست نیامد از ماده ولی گرفتیم)
لَمَجْلِسٌ أَجْلِسُهُ إِلَى مَنْ أَثِقُ بِهِ أَوْثَقُ فِي نَفْسِي مِنْ عَمَلِ سَنَةٍ .
امام باقر علیه السلام فرمود: نشستن نزد کسی که باو اعتماد دارم از عبادت یک سال برایم اطمینان بخشتر است.
زَكَاةُ اَلْعِلْمِ أَنْ تُعَلِّمَهُ عِبَادَ اَللَّهِ .
امام باقر علیه السلام فرمود: زکاه علم اینست که آن را به بندگان خدا بیاموزی.
مَنْ أَفْتَى اَلنَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لاَ هُدًى لَعَنَتْهُ مَلاَئِكَةُ اَلرَّحْمَةِ وَ مَلاَئِكَةُ اَلْعَذَابِ وَ لَحِقَهُ وِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِفُتْيَاهُ .
امام باقر علیه السلام فرمود: هر که ندانسته و رهبری نشده بمردم فتوی دهد فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب او را لعنت کنند و گناه آنکه بفتوایش عمل کند دامنگیرش شود.
مَا عَلِمْتُمْ فَقُولُوا وَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَقُولُوا اَللَّهُ أَعْلَمُ إِنَّ اَلرَّجُلَ لَيَنْتَزِعُ اَلْآيَةَ مِنَ اَلْقُرْآنِ يَخِرُّ فِيهَا أَبْعَدَ مَا بَيْنَ اَلسَّمَاءِ وَ اَلْأَرْضِ .
امام باقر علیه السلام فرمود: آنچه میدانید بگویید و آنچه نمیدانید بگویید خدا داناتر است. همانا مرد آیه ای از قرآن بیرون میکشد(تا بدلخواه خویش تفسیر کند و دلیل مدعای باطل خویش سازد)از این رو بفاصله ای دورتر از میان آسمان و زمین سرنگون گردد. یا از معنی حقیقی آیه باین مسافت دور شود .
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع مَا حَقُّ اَللَّهِ عَلَى اَلْعِبَادِ قَالَ أَنْ يَقُولُوا مَا يَعْلَمُونَ وَ يَقِفُوا عِنْدَ مَا لاَ يَعْلَمُونَ .
زراره گوید از امام باقر علیه السلام پرسیدم: حق خدا بر بندگان چیست؟ فرمود آنچه میدانند بگویند و از آنچه نمیدانند باز ایستند.
إِذَا سَمِعْتُمُ اَلْعِلْمَ فَاسْتَعْمِلُوهُ وَ لْتَتَّسِعْ قُلُوبُكُمْ فَإِنَّ اَلْعِلْمَ إِذَا كَثُرَ فِي قَلْبِ رَجُلٍ لاَ يَحْتَمِلُهُ قَدَرَ اَلشَّيْطَانُ عَلَيْهِ فَإِذَا خَاصَمَكُمُ اَلشَّيْطَانُ فَأَقْبِلُوا عَلَيْهِ بِمَا تَعْرِفُونَ فَ إِنَّ كَيْدَ اَلشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً فَقُلْتُ وَ مَا اَلَّذِي نَعْرِفُهُ قَالَ خَاصِمُوهُ بِمَا ظَهَرَ لَكُمْ مِنْ قُدْرَةِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ .
امام باقر علیه السلام میفرمود: چون علم را شنیدید بکارش بندید و باید دلهای شما گنجایش داشته باشد (زیادتر از استعداد و حوصله خود علم را فرا نگیرید)زیرا چون علم در دل مرد بقدری زیاد شود که نتواند تحمل کند شیطان بر او مسلط شود، پس چون شیطان با شما بدشمنی برخاست با آنچه میدانید باو روی آورید زیرا نیرنگ شیطان ضعیف است(راوی گوید)گفتم آنچه میدانیم چیست؟ فرمود: با او مبارزه کنید بآنچه از قدرت خدای عز و جل برای شما هویدا گشته است.
اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ اَلْمَفَاتِيحُ اَلسُّؤَالُ فَاسْأَلُوا يَرْحَمْكُمُ اَللَّهُ فَإِنَّهُ يُؤْجَرُ فِي اَلْعِلْمِ أَرْبَعَةٌ اَلسَّائِلُ وَ اَلْمُتَكَلِّمُ وَ اَلْمُسْتَمِعُ وَ اَلْمُحِبُّ لَهُمْ.
امام باقر علیه السلام فرمود: دانش گنجهایی است که کلید آنها پرسش است پس بپرسید رحمت خدا بر شما باد که در راه دانش چهار کس پاداش دارند پرسش کننده و پاسخ گوینده و شنونده و دوستدار هر سه.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ اُغْدُ عَالِما أَوْ مُتَعَلِّما وَ إِيَّاكَ أَنْ تَكُونَ لاَهِيا مُتَلَذِّذا .
امام باقر علیه السّلام به نقل از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:شب را بروز آور در حالی که دانشمند یا دانش پژوه باشی، و بپرهیز از اینکه وقت گذران و خوش گذران باشی.
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لَوْ أُتِيتُ بِشَابٍّ مِنْ شَبَابِ اَلشِّيعَةِ لاَ يَتَفَقَّهُ فِي دِينِهِ لَأَوْجَعْتُهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:اگر جوانی از جوانان شیعه را بنزد من می آوردند که علم دین نیاموخته بود حتما او را تنبیه می کردم.