إِنَّ أَحَبَّكُمْ إِلَى اَللَّهِ أَحْسَنُكُمْ عَمَلاً وَ إِنَّ أَعْظَمَكُمْ عِنْدَ اَللَّهِ عَمَلاً أَعْظَمُكُمْ فِيمَا عِنْدَ اَللَّهِ رَغْبَةً وَ إِنَّ أَنْجَاكُمْ مِنْ عَذَابِ اَللَّهِ أَشَدُّكُمْ خَشْيَةً لِلَّهِ وَ إِنَّ أَقْرَبَكُمْ مِنَ اَللَّهِ أَوْسَعُكُمْ خُلُقاً وَ إِنَّ أَرْضَاكُمْ عِنْدَ اَللَّهِ أَسْبَغُكُمْ عَلَى عِيَالِهِ وَ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَلَى اَللَّهِ أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ.
به راستی، محبوبترین شما در نزد خدا خوش کردارترین شماست و به راستی، بزرگوارترین شما در پیشگاه الهی شیفته ترین شما به آن چیزی است که نزد خداست. و به راستی، نجات یافته ترین شما از عذاب الهی بیمناک ترین شما از خداست و به راستی، نزدیک ترین شما به خدا گسترده اخلاق ترین شماست و همانا، پسندیده ترین شما در پیشگاه خدا نعمت بخش ترین شما بر خانواده خویش است و همانا، ارجمندترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شماست.
يَا بُنَيَّ اُنْظُرْ خَمْسَةً فَلاَ تُصَاحِبْهُمْ وَ لاَ تُحَادِثْهُمْ وَ لاَ تُرَافِقْهُمْ فِي طَرِيقٍ فَقَالَ يَا أَبَةِ مَنْ هُمْ قَالَ ع إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْكَذَّابِ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَةِ اَلسَّرَابِ يُقَرِّبُ لَكَ اَلْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ لَكَ اَلْقَرِيبَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْفَاسِقِ فَإِنَّهُ بَايَعَكَ بِأُكْلَةٍ أَوْ أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْبَخِيلِ فَإِنَّهُ يَخْذُلُكَ فِي مَالِهِ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْقَاطِعِ…
امام سجاد علیه السلام به یکی از پسرانش فرمود: پسر جانم پنج کس را در نظر دار و با آنان همنشین و هم سخن مشو و در هیچ راهی آنان را همراهی مکن. گفت: پدر جانم، آنها کیانند؟ امام سجاد علیه السلام فرمود: مبادا با دروغ پرداز همنشین شوی که او همچون سراب است، دور را نزدیک و نزدیک را به تو دور جلوه گر می سازد؛ مبادا با فاسق نشست و برخاست نمایی که تو را به لقمه ای یا به کمتر از آن بفروشد، مبادا با تنگ نظر مصاحبت کنی که به هنگام نیازمندی شدید تو به مال او، تو را واگذارد؛ مبادا با احمق رفاقت نمایی که چون خواهد به تو سود رساند به زیان دچارت سازد مبادا با کسی که با خویشاوندانش قطع رابطه کرده رفت و آمد کنی که من او را در قرآن نفرین شده یافتم.
إِنَّ اَلْمَعْرِفَةَ وَ كَمَالَ دِينِ اَلْمُسْلِمِ تَرْكُهُ اَلْكَلاَمَ فِيمَا لاَ يَعْنِيهِ وَ قِلَّةُ مِرَائِهِ وَ حِلْمُهُ وَ صَبْرُهُ وَ حُسْنُ خُلُقِهِ .
به راستی، شناخت و کمال دیانت مسلمان در این است که از سخنان بی فایده خودداری نماید و کم به جدل پردازد و بردباری و شکیبایی و خوش اخلاقی را پیشه خود سازد.
اِبْنَ آدَمَ إِنَّكَ لاَ تَزَالُ بِخَيْرٍ مَا كَانَ لَكَ وَاعِظٌ مِنْ نَفْسِكَ وَ مَا كَانَتِ اَلْمُحَاسَبَةُ مِنْ هَمِّكَ وَ مَا كَانَ اَلْخَوْفُ لَكَ شِعَاراً وَ اَلْحَذَرُ لَكَ دِثَاراً اِبْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ مَبْعُوثٌ وَ مَوْقُوفٌ بَيْنَ يَدَيِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ فَأَعِدَّ لَهُ جَوَاباً .
پسر آدم همیشه در خیر و خوبی به سر خواهی برد اگر واعظ درونی برای خود داشته باشی و به حسابرسی نفس خود پردازی و ترس از خدا را روپوش خود و پرهیز را زیرپوش خودنمایی. پسر آدم به راستی، تو خواهی مرد و برانگیخته خواهی شد و در پیشگاه خدای عز و جل برای پاسخ گویی خواهی ایستاد؛ پس خود را برای پاسخ گویی آماده ساز.
لاَ حَسَبَ لِقُرَشِيٍّ وَ لاَ لِعَرَبِيٍّ إِلاَّ بِتَوَاضُعٍ وَ لاَ كَرَمَ إِلاَّ بِتَقْوَى وَ لاَ عَمَلَ إِلاَّ بِنِيَّةٍ وَ لاَ عِبَادَةَ إِلاَّ بِالتَّفَقُّهِ أَلاَ وَ إِنَّ أَبْغَضَ اَلنَّاسِ إِلَى اَللَّهِ مَنْ يَقْتَدِي بِسُنَّةِ إِمَامٍ وَ لاَ يَقْتَدِي بِأَعْمَالِهِ.
برای قریشی و عربی، افتخاری جز به تواضع و بزرگواری جز به تقوی و کرداری جز به نیت و عبادتی جز به آشنایی با مسایل فقهی آن، نباشد. هان منفورترین مردم نزد خدا کسی است که خود را پیرو امامی به شمار آورد ولی در کردار و رفتار از او پیروی ننماید.
اَلْمُؤْمِنُ مِنْ دُعَائِهِ عَلَى ثَلاَثٍ إِمَّا أَنْ يُدَّخَرَ لَهُ وَ إِمَّا أَنْ يُعَجَّلَ لَهُ وَ إِمَّا أَنْ يُدْفَعَ عَنْهُ بَلاَءٌ يُرِيدُ أَنْ يُصِيبَهُ.
مومن کسی است که دعایش یکی از این سه اثر را داشته باشد: یا برایش ذخیره گردد تا در آخرت از آن بهره مند شود یا در همین دنیا مستجاب گردد یا بلایی را که می خواهد به او برسد، دفع نماید.
إِنَّ اَلْمُنَافِقَ يَنْهَى وَ لاَ يَنْتَهِي وَ يَأْمُرُ وَ لاَ يَأْتِي إِذَا قَامَ إِلَى اَلصَّلاَةِ اِعْتَرَضَ وَ إِذَا رَكَعَ رَبَضَ وَ إِذَا سَجَدَ نَقَرَ يُمْسِي وَ هَمُّهُ اَلْعَشَاءُ وَ لَمْ يَصُمْ وَ يُصْبِحُ وَ هَمُّهُ اَلنَّوْمُ وَ لَمْ يَسْهَرْ وَ اَلْمُؤْمِنُ خَلَطَ عَمَلَهُ بِحِلْمِهِ يَجْلِسُ لِيَعْلَمَ وَ يُنْصِتُ لِيَسْلَمَ لاَ يُحَدِّثُ بِالْأَمَانَةِ اَلْأَصْدِقَاءَ وَ لاَ يَكْتُمُ اَلشَّهَادَةَ لِلْبُعَدَاءِ وَ لاَ يَعْمَلُ شَيْئاً مِنَ اَلْحَقِّ رِئَاءً وَ لاَ يَتْرُكُهُ حَيَاءً إِنْ زُكِّيَ خَافَ مِمَّا يَقُولُونَ وَ يَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ لِمَا لاَ يَعْلَمُونَ وَ لاَ…
همانا، منافق نهی از منکر نماید ولی خود از منکر دست برندارد و امر به نیکی کند ولی خود به کار نیک نپردازد و چون به نماز ایستد به هر سو نگاه اندازد، چون رکوع کند گوسفندوار بر زمین زانو زند و سجده نماید و چون سجده کند کلاغ وار شتابان به زمین منقار زند و بی آن که روزه بگیرد روز را به شب رساند و همه فکر و ذکرش خوردن غذا باشد و در روز همه اش در فکر خوابیدن است با آن که شب زنده داری نکرده است. اما مومن، کردارش را با بردباری درآمیزد، بنشیند تا بیاموزد، سکوت اختیار نماید تا سالم ماند و اسرار را که به امانت نزد او گذاشته اند با دوستان صمیمی خود نیز در میان نگذارد و گواهی بیگانگان را کتمان ننماید و در انجام کار حق خود نمایی نکند و در اثر شرم حق را ترک نکند، اگر از او تعریف و تمجید نمایند و او را از…
وَ رَأَى ع عَلِيلاً قَدْ بَرِئَ فَقَالَ ع لَهُ يَهْنَؤُكَ اَلطَّهُورُ مِنَ اَلذُّنُوبِ إِنَّ اَللَّهَ قَدْ ذَكَرَكَ فَاذْكُرْهُ وَ أَقَالَكَ فَاشْكُرْهُ .
امام سجاد علیه السلام بیماری را دید که بهبود یافته است فرمود: پاک کننده گناهان بر تو گوارا باد به راستی، خداوند به یاد تو بوده پس تو نیز به یاد او باش و از تو درگذشت پس تو نیز سپاس گوی او باش.
خَمْسٌ لَوْ رَحَلْتُمْ فِيهِنَّ لَأَنْضَيْتُمُوهُنَّ وَ مَا قَدَرْتُمْ عَلَى مِثْلِهِنَّ لاَ يَخَافُ عَبْدٌ إِلاَّ ذَنْبَهُ وَ لاَ يَرْجُو إِلاَّ رَبَّهُ وَ لاَ يَسْتَحْيِي اَلْجَاهِلُ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ يَعْلَمُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ اَلصَّبْرُ مِنَ اَلْإِيمَانِ بِمَنْزِلَةِ اَلرَّأْسِ مِنَ اَلْجَسَدِ وَ لاَ إِيمَانَ لِمَنْ لاَ صَبْرَ لَهُ.
پنج سخن ارزنده است که اگر برای به دست آوردن آن کوچ کنید و در این راه مرکبهای خود را در اثر پیمودن راه دور و دراز، خسته و لاغر سازید، مانند آن سخنان پیدا نخواهید کرد: هیچ بنده ای نترسد مگر از گناه خود، امیدوار نباشد جز به پروردگار خود، نادان را شرم نیاید اگر چیزی از او پرسیدند و او پاسخ آن را ندانست در پی فراگیری آن باشد، صبر نسبت به ایمان چون سراست نسبت به پیکر، و هر که صبر ندارد ایمان ندارد.
كَمْ مِنْ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ اَلْقَوْلِ فِيهِ وَ كَمْ مِنْ مَغْرُورٍ بِحُسْنِ اَلسَّتْرِ عَلَيْهِ وَ كَمْ مِنْ مُسْتَدْرَجٍ بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِ.
چه بسیار کسی که در اثر تعریف مردم از او، عقل از سرش پرید و چه بسیار کسی که در اثر حسن پرده پوشی خداوند، غرور ورش داشت و چه بسیار کسی که از احسان غافلگیرکننده خدا، غافلگیر شد.
يَا سَوْأَتَاهْ لِمَنْ غَلَبَتْ إِحْدَاتُهُ عَشَرَاتِهِ يُرِيدُ أَنَّ اَلسَّيِّئَةَ بِوَاحِدَةٍ وَ اَلْحَسَنَةَ بِعَشَرَةٍ .
وای بر حال کسی که یکان هایش بر دهگان هایش غالب آید. مرادش این است که گناهانش که یکان هستند بر حسنه های او که دهگان به شمار می آیند چیره شود.
إِنَّ اَلدُّنْيَا قَدِ اِرْتَحَلَتْ مُدْبِرَةً وَ إِنَّ اَلْآخِرَةَ قَدْ تَرَحَّلَتْ مُقْبِلَةً وَ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بَنُونَ فَكُونُوا مِنْ أَبْنَاءِ اَلْآخِرَةِ وَ لاَ تَكُونُوا مِنْ أَبْنَاءِ اَلدُّنْيَا فَكُونُوا مِنَ اَلزَّاهِدِينَ فِي اَلدُّنْيَا اَلرَّاغِبِينَ فِي اَلْآخِرَةِ لِأَنَّ اَلزَّاهِدِينَ اِتَّخَذُوا أَرْضَ اَللَّهِ بِسَاطاً وَ اَلتُّرَابَ فِرَاشاً وَ اَلْمَدَرَ وِسَاداً وَ اَلْمَاءَ طِيباً وَ قَرَضُوا اَلْمَعَاشَ مِنَ اَلدُّنْيَا تَقْرِيضاً اِعْلَمُوا أَنَّهُ مَنِ اِشْتَاقَ إِلَى اَلْجَنَّةِ سَارَعَ إِلَى اَلْحَسَنَاتِ وَ سَلاَ عَنِ اَلشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ…
به راستی، دنیا کوچیده و پشت کرده و آخرت کوچیده و دارد می آید و هر کدام از آن دو، فرزندانی دارند؛ پس شما از فرزندان آخرت باشید نه از فرزندان دنیا. از آنان باشید که به دنیا تمایلی ندارند و مشتاق آخرت اند؛ زیرا آنان که تمایلی به دنیا ندارند، زمین را سفره و خاک را رختخواب و کلوخ را بالش و آب را عطر خود ساخته اند و گذران زندگی را از دنیا قیچی کرده اند. بدانید هر که مشتاق بهشت است به سوی خوبی ها شتاب گیرد و از شهوتها دست بردارد و هر که از دوزخ ترسد برای توبه کردن از گناهانش به درگاه خدا به سرعت حرکت نماید و از کارهای حرام عقب نشینی کند. هر که تمایلی به دنیا ندارد دشواریهای دنیا بر او آسان گردد و بر او ناخوشایند نباشد. به راستی، خداوند عز و جل بندگانی دارد که دلهایشان به آخرت و ثواب آن آویخته و…
