امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
عَنْ أَصْبَغَ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلذِّكْرُ ذِكْرَانِ ذِكْرُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِنْدَ اَلْمُصِيبَةِ وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ ذِكْرُ اَللَّهِ عِنْدَ مَا حَرَّمَ اَللَّهُ عَلَيْكَ فَيَكُونُ حَاجِزا .
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:ذکر دو نوع است؛ ذکر خداوند هنگام مصیبت و برتر از آن ذکر خداوند است در برابر آنچه خداوند بر تو حرام کرده تا آن ذکر تو را مانع از کار حرام شود.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جُمِعَ اَلْخَيْرُ فِي ثَلاَثِ خِصَالٍ فِي اَلنَّظَرِ وَ اَلسُّكُوتِ وَ اَلْكَلاَمِ فَكُلُّ نَظَرٍ لَيْسَ فِيهِ اِعْتِبَارٌ فَهُوَ سَهْوٌ وَ كُلُّ سُكُوتٍ لَيْسَ فِيهِ فِكْرَةٌ فَهُوَ غَفْلَةٌ وَ كُلُّ كَلاَمٍ لَيْسَ فِيهِ ذِكْرٌ فَهُوَ لَغْوٌ فَطُوبَى لِمَنْ كَانَ نَظَرُهُ عَبَرا وَ سُكُوتُهُ فِكْرا وَ كَلاَمُهُ ذِكْرا وَ بَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ وَ أَمِنَ اَلنَّاسُ شَرَّهُ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:همه خوبیها در سه خصلت خلاصه شده:در نگاه، خاموشی، و سخن گفتن.هر نظری که در آن پند گرفتن نباشد بیهوده و خطاست، و هر سکوتی که همراه فکر نباشد ناشی از غفلت است، و هر سخنی که در آن ذکر حق نباشد بیهوده است. خوشا بحال کسی که نگاهش همراه با پند و سکوتش با فکر و کلامش با ذکر حق باشد، و به خاطر خطاهایش گریان باشد و مردم از شرّ او در امان باشند.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي مَعْنَى قَوْلِهِ فَسْئَلُوا أَهْلَ اَلذِّكْرِ : قَالَ نَحْنُ أَهْلُ اَلذِّكْرِ.
امیر مؤمنان علیه السّلام در معنای قول خداوند متعال که می فرماید: از اهل ذکر سؤال کنید فرمود:ما اهل ذکر هستیم.
وَ مِنْ كِتَابِ اَلزُّهْدِ عَنْ أَهْلِ اَلْبَيْتِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ اَلْكَلاَمُ ثَلاَثَةٌ فَرَابِحٌ وَ سَالِمٌ وَ شَاجِبٌ فَأَمَّا اَلرَّابِحُ اَلَّذِي يَذْكُرُ اَللَّهَ وَ أَمَّا اَلسَّالِمُ فَالسَّاكِتُ وَ أَمَّا اَلشَّاجِبُ فَالَّذِي يَخُوضُ فِي اَلْبَاطِلِ.
حضرت علی علیه السّلام از قول پیغمبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله نقل می کند که فرمود:سخن بر سه نحوه است: رابح، سالم، شاجب، اما رابح آن سخنی است که ذکر خدا باشد، اما سالم همان سکوت است، و اما شاجب آن است که انسان را در باطل افکند.
