امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ لاِبْنِهِ اَلْحَسَنِ فِي بَعْضِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ يَا بُنَيَّ مَا اَلسَّمَاحَةُ قَالَ اَلْبَذْلُ فِي اَلْيُسْرِ وَ اَلْعُسْرِ.
علی علیه السّلام از فرزندش امام حسن علیه السّلام پرسید:ای فرزندم، سماحت و بزرگواری چیست؟ فرمود:بذل و بخشش در هنگام تنگدستی و فراخی.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْبُخْلُ عَارٌ وَ اَلْجُبْنُ مَنْقَصَةٌ كُنْ سَمْحا وَ لاَ تَكُنْ مُبَذِّرا وَ كُنْ مُقَدِّرا وَ لاَ تَكُنْ مُقَتِّرا وَ لاَ تَسْتَحْيِ مِنْ إِعْطَاءِ اَلْقَلِيلِ فَإِنَّ اَلْحِرْمَانَ أَقَلُّ مِنْهُ عَجِبْتُ لِلْبَخِيلِ يَسْتَعْجِلُ اَلْفَقْرَ اَلَّذِي هَرَبَ مِنْهُ وَ يَفُوتُهُ اَلْغِنَى اَلَّذِي إِيَّاهُ طَلَبَ يَعِيشُ فِي اَلدُّنْيَا عَيْشَ اَلْفُقَرَاءِ وَ يُحَاسَبُ فِي اَلْآخِرَةِ حِسَابَ اَلْأَغْنِيَاءِ اَلْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ اَلْعُيُوبِ وَ هُوَ زِمَامٌ يُقَادُ بِهِ إِلَى كُلِّ سُوءٍ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:بخل موجب عار و ننگ است، و ترس موجب نقص، بخشنده باش ولی تبذیر نکن، به اندازۀ توانائیت ببخش و مال خود را از دیگران دریغ مدار، از کم دادن مال شرم نکن، زیرا محروم کردن فقیر از آنهم کمتر است. از بخیل در شگفتم که به سرعت به سوی فقر می شتابد که از آن فرار کرده، و بی نیازی را از دست داد در حالی که جویای آن بود، و در دنیا همانند فقیران زندگی می کند، ولی در آخرت همچون اغنیا محاسبه می شود، بخل جامع تمام بدیهاست، و مهاری است که آدمی را به سوی هر بدی می کشاند.
رُوِيَ أَنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِأَسِيرَيْنِ فَأَمَرَ اَلنَّبِيُّ بِضَرْبِ عُنُقِهِمَا فَضَرَبَ عُنُقَ وَاحِدٍ مِنْهُمَا ثُمَّ قَصَدَ اَلْآخَرَ فَنَزَلَ جَبْرَئِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَبَّكَ يُقْرِئُكَ اَلسَّلاَمَ وَ يَقُولُ لاَ تَقْتُلْهُ فَإِنَّهُ حَسَنُ اَلْخُلُقِ سَخِيُّ قَوْمِهِ فَقَالَ اَلْيَهُودِيُّ تَحْتَ اَلسَّيْفِ هَذَا رَسُولُ رَبِّكَ يُخْبِرُكَ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ وَ اَللَّهِ مَا مَلَكْتُ دِرْهَما مَعَ أَخٍ لِي قَطُّ وَ لاَ قَطَبْتُ وَجْهِي فِي اَلْحَرْبِ وَ أَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ…
روایت شده که:امیر مؤمنان علیه السّلام دو نفر اسیر را نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آورد، پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله امر کرد گردن هر دو را بزنند، گردن یکی از آن دو را زد، سپس خواست گردن دیگری را بزند که جبرئیل نازل شد و گفت:ای محمّد خدایت سلام می رساند و می گوید:این را نکشی، زیرا وی در بین قومش خوش اخلاق و با سخاوت است، یهودی اسیر از زیر شمشیر گفت:این فرستادۀ پروردگارت است که به تو خبر می دهد؟فرمود:بلی، گفت: به خدا قسم هرگز در یک درهم با برادر دینی ام شریک نشدم، و هرگز از جنگ روی نگرداندم، و من شهادت می دهم که خدایی جز پروردگار نیست، و تو محمّد رسول خدایی، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:این از کسانی است که خوش اخلاقی و سخاوت او را به طرف بهشت کشانید.
