جُمِعَ اَلْخَيْرُ كُلُّهُ فِي ثَلاَثِ خِصَالٍ اَلنَّظَرِ وَ اَلسُّكُوتِ وَ اَلْكَلاَمِ فَكُلُّ نَظَرٍ لَيْسَ فِيهِ اِعْتِبَارٌ فَهُوَ سَهْوٌ وَ كُلُّ سُكُوتٍ لَيْسَ فِيهِ فِكْرَةٌ فَهُوَ غَفْلَةٌ وَ كُلُّ كَلاَمٍ لَيْسَ فِيهِ ذِكْرٌ فَهُوَ لَغْوٌ فَطُوبَى لِمَنْ كَانَ نَظَرُهُ عِبْرَةً وَ سُكُوتُهُ فِكْرَةٌ وَ كَلاَمُهُ ذِكْراً وَ بَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ وَ أَمِنَ اَلنَّاسُ مِنْ شَرِّهِ .
همه خوبیها در سه خصلت فراهم آمده است: نگاه کردن، خموشی و گفتار. هر نگاهی که مایه عبرت نباشد. بی توجهی است و هر خموشی ای که با اندیشیدن همراه نباشد غفلت است و هر گفتاری که ذکر خدا در آن نشود یاوه گویی است؛ پس خوشا به حال کسی که نگاهش عبرت باشد و سکوتش اندیشه و گفتارش ذکر خدا و بر گناه خویش بگرید و مردم از گزند او در امان باشند.
ثَلاَثُ خِصَالٍ لاَ يَمُوتُ صَاحِبُهُنَّ أَبَداً حَتَّى يَرَى وَبَالَهُنَّ اَلْبَغْيُ وَ قَطِيعَةُ اَلرَّحِمِ وَ اَلْيَمِينُ اَلْكَاذِبَةُ يُبَادِرُ اَللَّهُ بِهَا.
در کتاب امام علی علیه السلام آمده است: سه خصلت باشد که دارنده آنها نمیرد تا آنگاه که فرجام بدش را ببیند: ستم، گسستن ارتباط خویشاوندی و سوگند دروغین که به وسیله آن با خدا می ستیزد.
اِسْتَكْثِرْ مِنَ اَلْمَحَامِدِ فَإِنَّ اَلْمَذَامَّ قَلَّ مَنْ يَنْجُو مِنْهَا
خصلتهای نیکو و ستایش آور را افزون کن، همانا کمتر نکوهش شده ای رستگار می شود.
فَمِنْهُمُ اَلْمُنْكِرُ لِلْمُنْكَرِ بِيَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ فَذَلِكَ اَلْمُسْتَكْمِلُ لِخِصَالِ اَلْخَيْرِ وَ مِنْهُمُ اَلْمُنْكِرُ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ اَلتَّارِكُ بِيَدِهِ فَذَلِكَ اَلْمُتَمَسِّكُ بِخَصْلَتَيْنِ مِنْ خِصَالِ اَلْخَيْرِ وَ مُضَيِّعُ خَصْلَةٍ وَ مِنْهُمُ اَلْمُنْكِرُ بِقَلْبِهِ وَ اَلتَّارِكُ بِلِسَانِهِ وَ يَدِهِ فَذَلِكَ مُضَيِّعٌ أَشْرَفَ اَلْخَصْلَتَيْنِ مِنَ اَلثَّلاَثِ وَ مُتَمَسِّكٌ بِوَاحِدَةٍ وَ مِنْهُمْ تَارِكٌ لِإِنْكَارِ اَلْمُنْكَرِ بِقَلْبِهِ وَ لِسَانِهِ وَ يَدِهِ فَذَلِكَ مَيِّتُ اَلْأَحْيَاء
برخی از شما با دست و زبان و قلب خود نهی از منکر می کند پس او تمام خصلتهای خوب را کامل کرده است.و برخی با زبان و قلب به انکار منکر می پردازد، او دو خصلت از خوبیها را دریافته و یکی را تباه ساخته است.و برخی از شما فقط با قلب منکر بدیهاست و از دست و زبان خود در این راه بهره نمی برد، پس او دو خصلت از برترین خصلتهای سه گانه را تباه ساخته و یکی از آن برگرفته است.و برخی از شما برای جلوگیری از بدیها نه از دست و نه زبان و نه قلب خود استفاده می کند، که او مرده ای در میان زندگان است.
اَلطَّلاَقَةُ شِيمَةُ اَلْحُر
گشاده رویی، خصلت آزاده است.
اَلْبِشْرُ شِيمَةُ اَلْحُر
خوشرویی، خصلت آزاده است.
حُسْنُ اَلْبِشْرِ شِيمَةُ كُلِّ حُر
خوشرویی نیکو، خصلت هر آزاده است.
خَوَافِي اَلْأَخْلاَقِ تَكْشِفُهَا اَلْمُعَاشَرَة
خصلتهای پوشیده، با معاشرت آشکار می شود.
إِنَّ أَعْرَابِيّاً قَامَ يَوْمَ اَلْجَمَلِ إِلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ ع فَقَالَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَ تَقُولُ إِنَّ اَللَّهَ وَاحِدٌ قَالَ فَحَمَلَ اَلنَّاسُ عَلَيْهِ وَ قَالُوا يَا أَعْرَابِيُّ أَ مَا تَرَى مَا فِيهِ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ مِنْ تَقَسُّمِ اَلْقَلْبِ فَقَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع دَعُوهُ فَإِنَّ اَلَّذِي يُرِيدُهُ اَلْأَعْرَابِيُّ هُوَ اَلَّذِي نُرِيدُهُ مِنَ اَلْقَوْمِ ثُمَّ قَالَ يَا أَعْرَابِيُّ إِنَّ اَلْقَوْلَ فِي أَنَّ اَللَّهَ وَاحِدٌ عَلَى أَرْبَعَةِ أَقْسَامٍ فَوَجْهَانِ مِنْهَا لاَ يَجُوزَانِ عَلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ وَجْهَانِ يَثْبُتَانِ…
شیخ بزرگوار ابو جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی فقیه مصنف این کتاب گوید: روزی که جنگ جمل بپا بود عربی برخاست و روی بامیر المومنین کرده و گفت: یا امیر المومنین تو قایل به یکتایی خدا هستی؟ مردم-از هر سو بر او تاختند که چه هنگام این سخن بود؟ مگر نه بینی که امیر المومنین پریشان خواطر است امیر المومنین فرمود: دست از او بردارید که خواسته این عرب همان است که ما بر سر آن با این مردم می جنگیم سپس فرمود: ای مرد عرب این گفتار: که خدا یکی است دو صورت اش بر خدا روا نیست و دو دیگر روا است اما آن دو که روا نیست: 1-کسی بگوید خدا یکی است و مقصودش یکی از لحاظ عدد-یک دانه-باشد زیرا آنچه دومی ندارد بشماره نیاید مگر نه بینی آن که گفت: خدا سومی از سه موجود است، کافر شد؟ . 2-کسی بگوید: خدا یکی…
خُذْ بِالْعَدْلِ وَ أَعْطِ بِالْفَضْلِ تَحُزِ اَلْمَنْقَبَتَيْن
به عدالت گیر و به زیاده ده، تا دو خصلت نیکو را فراهم آوری.
أَحْسَنُ اَلشِّيَمِ إِكْرَامُ اَلْمُصَاحِبِ وَ إِسْعَافُ اَلطَّالِب
نیکوترین خصلتها، گرامیداشت همنشین و گشایش از جوینده است.
إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُعَذِّبُ سِتَّةً بِسِتَّةِ اَلْعَرَبَ بِالْعَصَبِيَّةِ وَ اَلدَّهَاقِنَةَ بِالْكِبْرِ وَ اَلْأُمَرَاءَ بِالْجَوْرِ وَ اَلْفُقَهَاءَ بِالْحَسَدِ وَ اَلتُّجَّارَ بِالْخِيَانَةِ وَ أَهْلَ اَلرُّسْتَاقِ بِالْجَهْلِ. .
امیر المومنین(ع)فرمود: خدای عز و جل شش طایفه را برای داشتن شش خصلت عذاب خواهد فرمود عرب را برای داشتن تعصبات نژادی و کدخدایان را بسبب تکبر و فرمانداران را بخواطر ستم کردن و فقیهان را بجهت حسد و بازرگانان را بواسطه خیانت و روستاییان را بعلت نادانی.
