احادیث درباره توحید از امام رضا (ع)

سَأَلَهُ عِمْرَانُ اَلصَّابِي فِي مَجْلِسٍ كَبِيرٍ جَمَعَ لَهُ اَلْمَأْمُونُ فِيهِ مُتَكَلِّمِي اَلْمِلَلِ كُلَّهُمُ اَلْمُخَالِفِينَ لِلْإِسْلاَمِ فَخَصَمَ جَمِيعَهُمْ وَ اَلْخَبَرُ طَوِيلٌ وَ اَلْمَجْلِسُ مَشْهُورٌ ذَكَرْنَا مِنْهُ مَا اِقْتَضَاهُ اَلْكِتَابُ قَالَ لَهُ عِمْرَانُ اَلصَّابِي أَخْبِرْنِي نُوَحِّدُ اَللَّهَ بِحَقِيقَةٍ أَمْ نُوَحِّدُهُ بِوَصْفٍ فَقَالَ لَهُ اَلرِّضَا ع إِنَّ اَلنُّورَ اَلْبَدِي ءَ اَلْوَاحِدَ اَلْكَوْنَ اَلْأَوَّلَ وَاحِدٌ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ لاَ شَيْ ءَ مَعَهُ فَرْدٌ لاَ ثَانِيَ مَعَهُ و لاَ مَعْلُومٌ وَ لاَ مَجْهُولٌ وَ لاَ مُحْكَمٌ وَ لاَ مُتَشَابِهٌ وَ لاَ…

از گفتار امام رضا علیه السلام در یکتاپرستی -در مجلس بزرگی که مامون تمام دانشمندان علم کلام آیین های مخالف اسلام را در آن جمع کرده بود، و امام رضا علیه السلام در آن مناظره بر همه آنان چیره شده بود، عمران صابی از امام علیه السلام سوالاتی پرسید و این روایت طولانی و آن مجلس مشهور است، از آن روایت به قدر اقتضای کتاب ذکر کردیم. عمران صابی به امام علیه السلام عرض کرد: به من بگویید که آیا ما با حقیقت، خداوند را یکتا می دانیم و یا با وصف، او را یکتا می شماریم؟ امام رضا علیه السلام به او فرمود: همانا آن نور آغازگر یکتا، آن هستی اولین یگانه است، شریکی ندارد و چیزی با او نیست، یکی است و دومی ندارد، نه معلوم است و نه مجهول، نه محکم است و نه متشابه، نه در یاد باشد و نه از یاد رفته و«چیز» نیست که نام چیزی…

مِنْ كِتَابِ اَلتَّوْحِيدِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْجُويْبَارِيِّ فِي سَفَرِ اَلرِّضَا عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا جَزَاءُ مَنْ أَنْعَمَ اَللَّهُ عَلَيْهِ بِالتَّوْحِيدِ إِلاَّ اَلْجَنَّةَ .

امام رضا علیه السّلام در سفر مرو از حضرت علی علیه السّلام نقل فرمود که:پیغمبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: جزای کسی که خداوند بعنوان پاداش، نعمت توحید را به او عطا فرموده بجز بهشت نخواهد بود.

عَنْ رَيَّانَ بْنِ اَلصَّلْتِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ قَالَ اَللَّهُ جَلَّ جَلاَلُهُ مَا آمَنَ بِي مَنْ فَسَّرَ بِرَأْيِهِ كَلاَمِي وَ مَا عَرَفَنِي مَنْ شَبَّهَنِي بِخَلْقِي وَ مَا عَلَى دِينِي مَنْ يَسْتَعْمِلُ اَلْقِيَاسَ فِي دِينِي.

امام رضا علیه السّلام از حضرت علی علیه السّلام روایت کند که فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند متعال فرمود:کسی که کلام مرا با رأی و نظر خود تفسیر کند به من ایمان نیاورده، و نشناخت مرا کسی که مرا تشبیه به مخلوقاتم نماید، و بر دینم نخواهد بود آنکه قیاس را در آن بکار گیرد.

عَنْ دَاوُدَ بْنِ اَلْقَاسِمِ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ مَنْ شَبَّهَ اَللَّهَ بِخَلْقِهِ فَهُوَ مُشْرِكٌ وَ مَنْ وَصَفَهُ بِالْمَكَانِ فَهُوَ كَافِرٌ وَ مَنْ نَسَبَ إِلَيْهِ مَا نَهَى عَنْهُ فَهُوَ كَاذِبٌ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ إِنَّمٰا يَفْتَرِي اَلْكَذِبَ اَلَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِآيٰاتِ اَللّٰهِ وَ أُولٰئِكَ هُمُ اَلْكٰاذِبُونَ : .

امام رضا علیه السّلام فرمود:هر کس خداوند را به مخلوقاتش تشبیه نماید مشرک است، و هر کس برای خداوند مکانی را فرض کند کافر است، و هر کس به خداوند آنچه را او از آن نهی فرموده نسبت دهد دروغگوست، سپس این آیه را تلاوت فرمود: همانا افترا می بندند آن دروغگویانی که ایمان به آیات خدا نیاورده اند؛ آنها دروغگویانند .

عَنْ عَبْدِ اَلْعَزِيزِ بْنِ اَلْمُهْتَدِي قَالَ : سَأَلْتُ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلتَّوْحِيدِ فَقَالَ كُلُّ مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اَللَّهُ أَحَدٌ وَ آمَنَ بِهَا فَقَدْ عَرَفَ اَلتَّوْحِيدَ قُلْتُ كَيْفَ يَقْرَؤُهَا قَالَ كَمَا يَقْرَأُ اَلنَّاسُ وَ زَادَ فِيهِ كَذَلِكَ اَللَّهُ رَبِّي ثَلاَثا .

عبد العزیز بن مهتدی، گفت:در مورد توحید از امام رضا علیه السّلام پرسیدم، فرمود:هر کس قُلْ هُوَ اَللّٰهُ أَحَدٌ : را بخواند و به آن ایمان آورد توحید را شناخته است، گفتم:چگونه آن را بخواند؟فرمود:همان طور که مردم می خوانند، و زیاد کرد در آن گفتن «کذلک اللّٰه ربّی». را سه بار.