احادیث درباره علم از امام صادق (ع)

بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ اَلَّذِينَ أُوتُوا اَلْعِلْم َالَ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ ع خَاصَّةً.

هارون بن حمزه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که راجع بآیه(48 سوره 29)میفرمود: آنها تنها ایمه میباشند.

إِنَّ سُلَيْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً وَرِثَ سُلَيْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً وَ إِنَّ عِنْدَنَا عِلْمَ اَلتَّوْرَاةِ وَ اَلْإِنْجِيلِ وَ اَلزَّبُورِ وَ تِبْيَانَ مَا فِي اَلْأَلْوَاحِ قَالَ قُلْتُ إِنَّ هَذَا لَهُوَ اَلْعِلْمُ قَالَ لَيْسَ هَذَا هُوَ اَلْعِلْمَ إِنَّ اَلْعِلْمَ اَلَّذِي يَحْدُثُ يَوْماً بَعْدَ يَوْمٍ وَ سَاعَةً بَعْدَ سَاعَةٍ .

مفضل بن عمر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: همانا سلیمان از داود ارث برد و محمد از سلیمان ارث برد و ما از محمد ارث بریم. علم تورات و انجیل و بیان آنچه در الواح(جناب موسی علیه السلام) بود نزد ماست. عرضکردم: علم کامل همین است؟ فرمود: این علم کامل نیست، همانا علم کامل آنست که روز بروز ساعت بساعت پدید می آید.

كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع إِنَّ دَاوُدَ وَرِثَ عِلْمَ اَلْأَنْبِيَاءِ وَ إِنَّ سُلَيْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً ص وَرِثَ سُلَيْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً ص وَ إِنَّ عِنْدَنَا صُحُفَ إِبْرَاهِيمَ وَ أَلْوَاحَ مُوسَى فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ اَلْعِلْمُ فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَيْسَ هَذَا هُوَ اَلْعِلْمَ إِنَّمَا اَلْعِلْمُ مَا يَحْدُثُ بِاللَّيْلِ وَ اَلنَّهَارِ يَوْماً بِيَوْمٍ وَ سَاعَةً بِسَاعَةٍ .

ضریس کناسی گوید: من خدمت امام صادق علیه السلام بودم و ابو بصیر هم نزد آن حضرت بود امام صادق علیه السلام فرمود: داود علم پیغمبران را بارث برد و سلیمان از داود ارث برد و محمد صلی الله علیه و آله از سلیمان ارث برد و ما از محمد صلی الله علیه و آله ارث بریم و صحف ابراهیم و الواح موسی علیهما السلام نزد ما است، ابو بصیر گفت: علم کامل همین است فرمود: ای ابا محمد، علم کامل این نیست. علم کامل آنست که در هر شب و هر روز، و ساعت بساعت پدید آید.

قَالَ لِي يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يُعْطِ اَلْأَنْبِيَاءَ شَيْئاً إِلاَّ وَ قَدْ أَعْطَاهُ مُحَمَّداً ص قَالَ وَ قَدْ أَعْطَى مُحَمَّداً جَمِيعَ مَا أَعْطَى اَلْأَنْبِيَاءَ وَ عِنْدَنَا اَلصُّحُفُ اَلَّتِي قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى ُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ هِيَ اَلْأَلْوَاحُ قَالَ نَعَمْ .

ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: ای ابا محمد خدای عز و جل چیزی بپیغمبران عطا نفرمود، جز آنکه آن را بمحمد صلی الله علیه و آله عطا کرد و همه آنچه را بپیغمبران داد، بمحمد هم عطا فرمود و آن صحفی که خدای عز و جل(19 سوره 87)فرماید« / صحف ابراهیم و موسی / »نزد ماست، عرضکردم: آن صحف همان الواحست؟ فرمود: بلی.

أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي اَلزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ اَلذِّكْرِ َا اَلزَّبُورُ وَ مَا اَلذِّكْرُ قَالَ اَلذِّكْرُ عِنْدَ اَللَّهِ وَ اَلزَّبُورُ اَلَّذِي أُنْزِلَ عَلَى دَاوُدَ وَ كُلُّ كِتَابٍ نَزَلَ فَهُوَ عِنْدَ أَهْلِ اَلْعِلْمِ وَ نَحْنُ هُمْ .

ابن سنان از امام صادق علیه السلام راجع بقول خدای عز و جل(105 سوره 21)«ما در کتاب زبور پس از ذکر نوشتیم»پرسید، زبور چیست و ذکر کدامست؟ فرمود: ذکر نزد خداست(لوح محفوظ)و زبور آنست که بر داود نازل شد و هر کتابی که نازل گشته است نزد اهل علمست و ما هستیم اهل علم.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع اَلرَّجُلُ يُغْمَى عَلَيْهِ اَلْيَوْمَ وَ اَلْيَوْمَيْنِ وَ اَلثَّلاَثَةَ وَ اَلْأَرْبَعَةَ وَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ كَمْ يَقْضِي مِنْ صَلاَتِهِ فَقَالَ أَ لاَ أُخْبِرُكَ بِمَا يَجْمَعُ لَكَ هَذَا وَ أَشْبَاهَهُ كُلُّ مَا غَلَبَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ مِنْ أَمْرٍ وَ اَللَّهُ أَعْذَرُ لِعَبْدِهِ وَ زَادَ فِيهِ غَيْرُهُ أَنَّ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ قَالَ وَ هَذَا مِنَ اَلْأَبْوَابِ اَلَّتِي يَفْتَحُ كُلُّ بَابٍ مِنْهَا أَلْفَ بَابٍ .

موسی بن بکر گوید: بامام صادق علیه السلام عرض کردم: مردی که یک روز یا دو روز و سه روز و چهار روز و بیشتر غش میکند چقدر از نمازش را باید قضا نماید؟ فرمود: میخواهی چیزی بگویم که جواب این سوال تو را و هر چه مانند آن است در برداشته باشد؟ : هر چیزی که خداوند عز و جل در آن مورد بنده اش را ناچار فرموده است خداوند عذر بنده اش را بهتر می پذیرد و دیگری بیشتر از این روایت کرده است که امام صادق علیه السلام فرمود: و این از بابهایی است که هر بابی از آن هزار باب باز میکند.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص عَلَّمَ عَلِيّاً ع أَلْفَ بَابٍ يَفْتَحُ كُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَابٍ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ لِي بَلْ عَلَّمَهُ بَاباً وَاحِداً فَتَحَ ذَلِكَ اَلْبَابُ أَلْفَ بَابٍ فَتَحَ كُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَابٍ .

عمر بن یزید گوید: بامام صادق(ع)عرض کردم: بما چنین رسیده است که رسول خدا(ص) بعلی هزار باب بیاموخت که هر بابی هزار باب میگشود؟ فرمود: آری(پس فرمود بلکه یک باب باو بیاموخت که آن یک باب هزار باب گشود و هر بابی هزار باب).

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ اَلشِّيعَةَ يَتَحَدَّثُونَ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص عَلَّمَ عَلِيّاً ع بَاباً يَفْتَحُ مِنْهُ أَلْفَ بَابٍ كُلُّ بَابٍ يَفْتَحُ أَلْفَ بَابٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع يَا أَبَا مُحَمَّدٍ وَ اَللَّهِ رَسُولُ اَللَّهِ ص عَلَّمَ عَلِيّاً ع أَلْفَ بَابٍ يَفْتَحُ كُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَابٍ فَقُلْتُ لَهُ وَ اَللَّهِ هَذَا لَعِلْمٌ قَالَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ وَ لَيْسَ لِأَحَدٍ وَ لَيْسَ بِذَاكَ .

ابی بصیر گوید: بخدمت امام صادق(ع)رسیدم و عرض کردم: جماعت شیعه حدیث میکنند که رسول خدا علی را بابی بیاموخت که از آن یک باب هزار باب میگشود و هر بابی هزار باب میگشود پس امام صادق(ع)فرمود. ای ابا محمد بخدا قسم که رسول خدا بعلی هزار باب بیاموخت که هر بابی هزار باب میگشود بحضرت عرض کردم بخدا که دانش(بمعنای واقعی)همین است فرمود: دانش این است و کسی را چنین علمی نیست و(دانش ما)فقط این نیست.

قَالَ كَانَ فِي ذُؤَابَةِ سَيْفِ رَسُولِ اَللَّهِ ص صَحِيفَةٌ صَغِيرَةٌ فَقُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع أَيُّ شَيْ ءٍ كَانَ فِي تِلْكَ اَلصَّحِيفَةِ قَالَ هِيَ اَلْأَحْرُفُ اَلَّتِي يَفْتَحُ كُلُّ حَرْفٍ مِنْهَا أَلْفَ حَرْفٍ قَالَ أَبُو بَصِيرٍ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع فَمَا خَرَجَ مِنْهَا إِلاَّ حَرْفَانِ حَتَّى اَلسَّاعَةِ .

ابی بصیر گوید: امام صادق(ع)فرمود: در دسته شمشیر رسول خدا صحیفه کوچکی گذاشته شده بود عرض کردم در آن صحیفه چه بود؟ فرمود همان حرفهایی که از هر حرف آن هزار حرف گشوده میشد ابو بصیر گوید: امام صادق(ع)فرمود: تا بامروز بجز دو حرف از آن حرفها بدیگران آموخته نشده است.

سَيَأْتِي مَسْجِدَكُمْ هَذَا يَعْنِي مَكَّةَ ثَلاَثُمِائَةٍ وَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ يَعْلَمُ أَهْلُ مَكَّةَ أَنَّهُمْ لَمْ يَلِدْهُمْ آبَاؤُهُمْ وَ لاَ أَجْدَادُهُمْ عَلَيْهِمُ اَلسُّيُوفُ مَكْتُوبٌ عَلَى كُلِّ سَيْفٍ كَلِمَةٌ تَفْتَحُ أَلْفَ كَلِمَةٍ تُبْعَثُ اَلرِّيحُ فَتُنَادِي بِكُلِّ وَادٍ هَذَا اَلْمَهْدِيُّ يَقْضِي بِقَضَاءِ آلِ دَاوُدَ لاَ يَسْأَلُ عَلَيْهِ بَيِّنَةً .

ابان بن تغلب گوید: امام صادق(ع)فرمود: در آینده نزدیکی باین مسجد شما(یعنی مکه) سیصد و سیزده نفر می آیند اهل مکه آنان را میشناسند که از پدران و نیاکان مکیان متولد نشده اند شمشیرهایی دارند که بهر شمشیری کلمه ای نوشته شده است که هزار کلمه از آن باز می شود. و بادی مامور می شود که در همه بیابان آواز دهد: این است همان مهدی که با حکم خاندان داود حکم میکند و بر حکم خویش گواهی مطالبه نمیکند.

نَحْنُ وَرَثَةُ اَلْأَنْبِيَاءِ ثُمَّ قَالَ جَلَّلَ رَسُولُ اَللَّهِ ص عَلَى عَلِيٍّ ع ثَوْباً ثُمَّ عَلَّمَهُ أَلْفَ كَلِمَةٍ كُلُّ كَلِمَةٍ يَفْتَحُ أَلْفَ كَلِمَةٍ .

محمد بن یزید محاربی گوید: شنیدم امام صادق(ع)میفرمود ما وارثان پیغمبرانیم سپس فرمود: رسول خدا جامه ای بر سر علی(ع)کشید و سپس هزار کلمه او را بیاموخت که هر کلمه ای هزار کلمه میگشود.

لَوْ لاَ أَنَّا نَزْدَادُ لَأَنْفَدْنَا.

امام صادق علیه السلام میفرمود: اگر علم ما افزایش نیابد، بی علم بمانیم.