احادیث درباره کلمات قصار از امام حسن (ع)

مَا تَشَاوَرَ قَوْمٌ إِلاَّ هُدُوا إِلَى رُشْدِهِمْ.

سخنان کوتاهی از امام حسن علیه السلام (در همین زمینه های اندرز و حکمت و تقوی) -1-هیچ مردمی با هم به مشورت نپردازند مگر آن که به راه درست رهنمون شوند.

اَللُّؤْمُ أَنْ لاَ تَشْكُرَ اَلنِّعْمَةَ.

فرومایگی این است که شکر نعمت به جای نیاوری.

يَا بُنَيَّ لاَ تُؤَاخِ أَحَداً حَتَّى تَعْرِفَ مَوَارِدَهُ وَ مَصَادِرَهُ فَإِذَا اِسْتَنْبَطْتَ اَلْخِبْرَةَ وَ رَضِيتَ اَلْعِشْرَةَ فَآخِهِ عَلَى إِقَالَةِ اَلْعَثْرَةِ وَ اَلْمُوَاسَاةِ فِي اَلْعُسْرَةِ.

امام حسن علیه السلام به یکی از فرزندان خود فرمود: ای پسر جانم با هیچ کس برادری مکن مگر آن که بدانی کجاها رفت و آمد دارد و چون خوب به این مساله پی بردی و معاشرت او را پسندیدی به این شرط با او صمیمانه دوستی کن که در لغزش، گذشت داشته باشید و در سختی، یاری کردن با مال و جان.

لاَ تُجَاهِدِ اَلطَّلَبَ جِهَادَ اَلْغَالِبِ وَ لاَ تَتَّكِلْ عَلَى اَلْقَدَرِ اِتِّكَالَ اَلْمُسْتَسْلِمِ فَإِنَّ اِبْتِغَاءَ اَلْفَضْلِ مِنَ اَلسُّنَّةِ وَ اَلْإِجْمَالَ فِي اَلطَّلَبِ مِنَ اَلْعِفَّةِ وَ لَيْسَتِ اَلْعِفَّةُ بِدَافِعَةٍ رِزْقاً وَ لاَ اَلْحِرْصُ بِجَالِبٍ فَضْلاً فَإِنَّ اَلرِّزْقَ مَقْسُومٌ وَ اِسْتِعْمَالَ اَلْحِرْصِ اِسْتِعْمَالُ اَلْمَأْثَمِ.

در طلب روزی مانند کسی که برای پیروزی پیکار می کند، مکوش و به تقدیر نیز چندان تکیه مکن که مانند شخص تسلیم شده هیچ تلاشی نکنی؛ در جستجوی فضل و روزی خدا برآمدن از سنت است و انتخاب راه اعتدال در طلب روزی از عفت است. نه عفت مانع روزی است و نه حرص سبب افزایش روزی است؛ چرا که روزی قسمت شده است و حرص ورزی موجب افتادن در ورطه گناه است.

اَلْقَرِيبُ مَنْ قَرَّبَتْهُ اَلْمَوَدَّةُ وَ إِنْ بَعُدَ نَسَبُهُ وَ اَلْبَعِيدُ مَنْ بَاعَدَتْهُ اَلْمَوَدَّةُ وَ إِنْ قَرُبَ نَسَبُهُ لاَ شَيْ ءَ أَقْرَبُ مِنْ يَدٍ إِلَى جَسَدٍ وَ إِنَّ اَلْيَدَ تُفَلُّ فَتُقْطَعُ وَ تُحْسَمُ .

خویشاوند کسی است که محبت او را نزدیک کرده گرچه نسب او دور باشد و بیگانه کسی است که از دوستی به دور است گرچه نسبش نزدیک باشد؛ چیزی از دست به تن نزدیکتر نیست در حالی که همین دست اگر بشکند و فاسد گردد آن را می برند و داغ می کنند.

مَنِ اِتَّكَلَ عَلَى حُسْنِ اَلاِخْتِيَارِ مِنَ اَللَّهِ لَهُ لَمْ يَتَمَنَّ أَنَّهُ فِي غَيْرِ اَلْحَالِ اَلَّتِي اِخْتَارَهَا اَللَّهُ لَهُ.

هر که به حسن انتخاب خداوند اعتماد نماید، آرزو نمی کند در غیر حال و وضعی قرار گیرد که خدا برایش انتخاب کرده است.

اَلْعَارُ أَهْوَنُ مِنَ اَلنَّارِ .

شرمساری در دنیا آسانتر از دوزخ رفتن است.

اَلْخَيْرُ اَلَّذِي لاَ شَرَّ فِيهِ اَلشُّكْرُ مَعَ اَلنِّعْمَةِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّازِلَةِ.

شرمساری در دنیا آسانتر از دوزخ رفتن است.

وَ قَالَ ع لِرَجُلٍ أَبَلَّ مِنْ عِلَّةٍ إِنَّ اَللَّهَ قَدْ ذَكَرَكَ فَاذْكُرْهُ وَ أَقَالَكَ فَاشْكُرْهُ.

خیری که شر ندارد، شکر بر نعمت و صبر بر ناگواریهاست.

وَ قَالَ ع عِنْدَ صُلْحِهِ لِمُعَاوِيَةَ إِنَّا وَ اَللَّهِ مَا ثَنَانَا عَنْ أَهْلِ اَلشَّامِ شَكٌّ وَ لاَ نَدَمٌ وَ إِنَّمَا كُنَّا نُقَاتِلُ أَهْلَ اَلشَّامِ بِالسَّلاَمَةِ وَ اَلصَّبْرِ فَسُلِبَتِ اَلسَّلاَمَةُ بِالْعَدَاوَةِ وَ اَلصَّبْرُ بِالْجَزَعِ وَ كُنْتُمْ فِي مُنْتَدَبِكُمْ إِلَى صِفِّينَ وَ دِينُكُمْ أَمَامَ دُنْيَاكُمْ وَ قَدْ أَصْبَحْتُمُ اَلْيَوْمَ وَ دُنْيَاكُمْ أَمَامَ دِينِكُمْ .

امام حسن علیه السلام هنگام صلح با معاویه، به طرفداران خود فرمود: به خدا سوگند ما از نبرد با مردم شام برنگشتیم نه از روی شک بود و نه پشیمانی و جز این نبود که با شامیان نبرد کردیم در حالی که سلامت دل داشتیم و پایداری. پس سلامت دل به دشمنی و پایداری به بی تابی تبدیل شد و شما مردم کوفه، در شروع به جنگ با شامیان، دین خودتان را بر دنیای خود ترجیح می دادید و امروز دنیای خودتان را بر دین خود ترجیح می دهید؟

مَا أَعْرِفُ أَحَداً إِلاَّ وَ هُوَ أَحْمَقُ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ رَبِّهِ.

من هیچ کس را نمی شناسم مگر آن که میان خود و پروردگارش حماقتی نشان می دهد.

وَ قِيلَ لَهُ فِيكَ عَظَمَةٌ فَقَالَ ع بَلْ فِيَّ عِزَّةٌ قَالَ اَللَّهُ وَ لِلّهِ اَلْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ .

به امام حسن علیه السلام گفته شد: در تو عظمت است فرمود: بلکه در من عزت است؛ زیرا خداوند فرموده است: «عزت از آن خدا و از آن پیامبر او و از آن مومنان است» سوره منافقون ، آیه 8 .