امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِيَّاكُمْ وَ حُبَّ اَلدُّنْيَا فَإِنَّهَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَةٍ وَ بَابُ كُلِّ بَلِيَّةٍ وَ قِرَانُ كُلِّ فِتْنَةٍ وَ دَاعِي كُلِّ رَزِيَّةٍ .
ای مردم از دنیا دوستی بر حذر باشید که آن سرچشمه هر خطا و در ورودی هر بلا و همراه هر فتنه و باعث هر مصیبت و گرفتاری است.
جُمِعَ اَلْخَيْرُ كُلُّهُ فِي ثَلاَثِ خِصَالٍ اَلنَّظَرِ وَ اَلسُّكُوتِ وَ اَلْكَلاَمِ فَكُلُّ نَظَرٍ لَيْسَ فِيهِ اِعْتِبَارٌ فَهُوَ سَهْوٌ وَ كُلُّ سُكُوتٍ لَيْسَ فِيهِ فِكْرَةٌ فَهُوَ غَفْلَةٌ وَ كُلُّ كَلاَمٍ لَيْسَ فِيهِ ذِكْرٌ فَهُوَ لَغْوٌ فَطُوبَى لِمَنْ كَانَ نَظَرُهُ عِبْرَةً وَ سُكُوتُهُ فِكْرَةٌ وَ كَلاَمُهُ ذِكْراً وَ بَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ وَ أَمِنَ اَلنَّاسُ مِنْ شَرِّهِ .
همه خوبیها در سه خصلت فراهم آمده است: نگاه کردن، خموشی و گفتار. هر نگاهی که مایه عبرت نباشد. بی توجهی است و هر خموشی ای که با اندیشیدن همراه نباشد غفلت است و هر گفتاری که ذکر خدا در آن نشود یاوه گویی است؛ پس خوشا به حال کسی که نگاهش عبرت باشد و سکوتش اندیشه و گفتارش ذکر خدا و بر گناه خویش بگرید و مردم از گزند او در امان باشند.
مَا أَعْجَبَ هَذَا اَلْإِنْسَانَ مَسْرُورٌ بِدَرْكِ مَا لَمْ يَكُنْ لِيَفُوتَهُ مَحْزُونٌ عَلَى فَوْتِ مَا لَمْ يَكُنْ لِيُدْرِكَهُ وَ لَوْ أَنَّهُ فَكَّرَ لَأَبْصَرَ وَ عَلِمَ أَنَّهُ مُدَبَّرٌ وَ أَنَّ اَلرِّزْقَ عَلَيْهِ مُقَدَّرٌ وَ لاَقْتَصَرَ عَلَى مَا تَيَسَّرَ وَ لَمْ يَتَعَرَّضْ لِمَا تَعَسَّرَ .
چه شگفت آور این انسان به دریافت آنچه از دستش نمی رود شادمان است و بر از دست دادن آنچه دیگر به دست نمی آید غمگین است و اگر فکرش را به کار می انداخت حتما تشخیص می داد و می دانست که تدبیر او شده و روزی او مقدر است و با این دیدگاه به کاری می پرداخت که برایش امکان پذیر و هموار است و دیگر به دنبال کاری که برای او دشوار و طاقت فرساست نمی رفت.
يَا مَعْشَرَ اَلتُّجَّارِ قَدِّمُوا اَلاِسْتِخَارَةَ وَ تَبَرَّكُوا بِالسُّهُولَةِ وَ اِقْتَرِبُوا مِنَ اَلْمُبْتَاعِينَ وَ تَزَيَّنُوا بِالْحِلْمِ وَ تَنَاهَوْا عَنِ اَلْيَمِينِ وَ جَانِبُوا اَلْكَذِبَ وَ تَجَافَوْا عَنِ اَلظُّلْمِ وَ أَنْصِفُوا اَلْمَظْلُومِينَ وَ لاَ تَقْرَبُوا اَلرِّبَا وَ أَوْفُوا اَلْكَيْلَ وَ اَلْمِيزان وَ لا تَبْخَسُوا اَلنّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي اَلْأَرْضِ مُفْسِدِين
حضرت علی علیه السلام هنگامی که در بازارها می گشت و اهل بازار را اندرز می داد، فرمود: ای بازاریان در آغاز کار از خدا طلب خیر نمایید و با آسان گیری در معامله برکت جویید و با مشتریان کنار بیایید و خود را به بردباری بیارایید و از سوگند باز ایستید و از دروغ کناره گیرید و از ستم به مشتری دوری کنید و به مظلومان انصاف دهید و به دوروبر ربا نروید و«پیمانه و ترازو را تمام نهید و اموال مردم را کم مدهید» سوره اعراف ، آیه 85 «و در زمین سر به فساد بر مدارید» اعراف ، آیه 74 .
وَ سُئِلَ أَيُّ شَيْ ءٍ مِمَّا خَلَقَ اَللَّهُ أَحْسَنُ فَقَالَ ع اَلْكَلاَمُ فَقِيلَ أَيُّ شَيْ ءٍ مِمَّا خَلَقَ اَللَّهُ أَقْبَحُ قَالَ اَلْكَلاَمُ ثُمَّ قَالَ بِالْكَلاَمِ اِبْيَضَّتِ اَلْوُجُوهُ وَ بِالْكَلاَمِ اِسْوَدَّتِ اَلْوُجُوهُ .
از حضرت علی علیه السلام پرسیدند: بهترین چیزی که خدا آفریده کدام است؟ فرمود: سخن عرض شد: زشت ترین چیزی که خدا آفریده کدام است؟ فرمود: سخن سپس فرمود: در سایه سخن است که انسان روسفید می شود یا روسیاه
قُولُوا اَلْخَيْرَ تُعْرَفُوا بِهِ وَ اِعْمَلُوا بِهِ تَكُونُوا مِنْ أَهْلِهِ.
سخن خوب گویید تا به آن معروف شوید و کار خوب کنید تا از خوبان به شمار آیید.
إِذَا حَضَرَتْ بَلِيَّةٌ فَاجْعَلُوا أَمْوَالَكُمْ دُونَ أَنْفُسِكُمْ وَ إِذَا نَزَلَتْ نَازِلَةٌ فَاجْعَلُوا أَنْفُسَكُمْ دُونَ دِينِكُمْ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَلْهَالِكَ مَنْ هَلَكَ دِينُهُ وَ اَلْحَرِيبَ مَنْ سُلِبَ دِينَهُ أَلاَ وَ إِنَّهُ لاَ فَقْرَ بَعْدَ اَلْجَنَّةِ وَ لاَ غِنَى بَعْدَ اَلنَّارِ .
هر گاه بلایی فرا رسد مال خود را فدای جانتان سازید و هر گاه مساله ای دینتان را تهدید کرد جان خود را فدای دینتان نمایید و این را بدانید که آن کس هلاک شده که دینیش از دست برود و آن کس غارت شده به شمار می آید که دینش ربوده شده است. هان پس از به دست آوردن بهشت فقری نیست و پس از دوزخ، توانگری نیست.
لاَ يَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ حَتَّى يَتْرُكَ اَلْكَذِبَ هَزْلَهُ وَ جِدَّهُ .
هیچ بنده ای مزه ایمان را نچشد، مگر آنگاه که دروغ-چه به شوخی و چه به جدی-را ترک کند.
يَنْبَغِي لِلرَّجُلِ اَلْمُسْلِمِ أَنْ يَجْتَنِبَ مُؤَاخَاةَ اَلْكَذَّابِ إِنَّهُ يَكْذِبُ حَتَّى يَجِي ءَ بِالصِّدْقِ فَمَا يُصَدَّقُ.
شایسته است مرد مسلمان از دوستی با دروغ پرداز دوری نماید؛ زیرا وی آن قدر دروغ پردازی نماید که سخن راستش هم باور نشود.
أَعْظَمُ اَلْخَطَايَا اِقْتِطَاعُ مَالِ اِمْرِئٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقٍّ .
بزرگترین گناه به ناحق بردن مال مسلمان است.
مَنْ خَافَ اَلْقِصَاصَ كَفَّ عَنْ ظُلْمِ اَلنَّاسِ.
هر که از قصاص بترسد، دست از ستم بر مردم بکشد.
مَا رَأَيْتُ ظَالِماً أَشْبَهَ بِمَظْلُومٍ مِنَ اَلْحَاسِدِ.
ستمگری چون حسود ندیدم که به ستمدیده شبیه تر باشد.
