احادیث درباره کلمات قصار از امام رضا (ع)

عَوْنُكَ لِلضَّعِيفِ مِنْ أَفْضَلِ اَلصَّدَقَةِ.

یاری تو به ناتوان از برترین صدقه ها باشد.

لاَ يَسْتَكْمِلُ عَبْدٌ حَقِيقَةَ اَلْإِيمَانِ حَتَّى تَكُونَ فِيهِ خِصَالٌ ثَلاَثٌ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ حُسْنُ اَلتَّقْدِيرِ فِي اَلْمَعِيشَةِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلرَّزَايَا.

بنده تا سه ویژگی را دارا نباشد حقیقت ایمان را کامل درنیابد. عمیق نگری در دین و نیک اندازه گیری مخارج زندگی و شکیب بر بلاها و ناگواری ها.

وَ قَالَ ع لِأَبِي هَاشِمٍ دَاوُدَ بْنِ اَلْقَاسِمِ اَلْجَعْفَرِيِّ يَا دَاوُدُ إِنَّ لَنَا عَلَيْكُمْ حَقّاً بِرَسُولِ اَللَّهِ ص وَ إِنَّ لَكُمْ عَلَيْنَا حَقّاً فَمَنْ عَرَفَ حَقَّنَا وَجَبَ حَقُّهُ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ حَقَّنَا فَلاَ حَقَّ لَهُ.

امام رضا علیه السلام به ابی هاشم داود بن قاسم جعفری فرمود: ای داود بی تردید ما را بر گردن شما به خاطر پیامبر صلی الله علیه و آله حقی است و شما را نیز بر گردن ما حقی است، پس هر که به حق ما شناخت یابد حقش بر ما واجب گردد و هر که به حق ما شناخت نیابد، حقی بر گردن ما ندارد.

وَ حَضَرَ ع يَوْماً مَجْلِسَ اَلْمَأْمُونِ وَ ذُو اَلرِّئَاسَتَيْنِ حَاضِرٌ فَتَذَاكَرُوا اَللَّيْلَ وَ اَلنَّهَارَ وَ أَيُّهُمَا خُلِقَ قَبْلَ صَاحِبِهِ فَسَأَلَ ذُو اَلرِّئَاسَتَيْنِ اَلرِّضَا ع عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ع لَهُ تُحِبُّ أَنْ أُعْطِيَكَ اَلْجَوَابَ مِنْ كِتَابِ اَللَّهِ أَمْ حِسَابِكَ فَقَالَ أُرِيدُهُ أَوَّلاً مِنَ اَلْحِسَابِ فَقَالَ ع أَ لَيْسَ تَقُولُونَ إِنَّ طَالِعَ اَلدُّنْيَا اَلسَّرَطَانُ وَ إِنَّ اَلْكَوَاكِبَ كَانَتْ فِي أَشْرَافِهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَزُحَلُ فِي اَلْمِيزَانِ وَ اَلْمُشْتَرِي فِي اَلسَّرَطَانِ وَ اَلْمِرِّيخُ فِي اَلْجَدْيِ وَ اَلزُّهَرَةُ فِي اَلْحُوتِ…

امام رضا علیه السلام روزی در مجلس مامون که ذو الریاستین هم بود، حضور یافت و در باره شب و روز و اینکه کدامین از آن دو پیشتر از دیگری آفریده شده، گفتگو به میان آمد و ذو الریاستین از امام رضا علیه السلام در این مورد پرسید. امام رضا علیه السلام فرمود: دوست داری که از قرآن جواب تو را بدهم یا از محاسبات خودت؟ عرض کرد: نخست می خواهم از حساب و اندازه گیری جوابم دهید. امام علیه السلام فرمود: آیا شما نمی گویید که طالع دنیا، سرطان است و حال آن که ستارگان در برج شرف خود بودند. عرض کرد: آری. امام علیه السلام فرمود: پس زحل در میزان، و مشتری در سرطان، و مریخ در جدی، و زهره در حوت، و قمر در ثور و خورشید در میان آسمان در حمل است و این نباشد جز در روز. عرض کرد: پس، از کتاب پرسش مرا جواب دهید . امام علیه…

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي اَلْحَسَنِ اَلرِّضَا ع فَقَالَ لِي يَا عَلِيُّ مَنْ أَحْسَنُ اَلنَّاسِ مَعَاشاً قُلْتُ أَنْتَ يَا سَيِّدِي أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي فَقَالَ ع يَا عَلِيُّ مَنْ حَسَّنَ مَعَاشَ غَيْرِهِ فِي مَعَاشِهِ يَا عَلِيُّ مَنْ أَسْوَأُ اَلنَّاسِ مَعَاشاً قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ قَالَ مَنْ لَمْ يُعِشْ غَيْرَهُ فِي مَعَاشِهِ يَا عَلِيُّ أَحْسِنُوا جِوَارَ اَلنِّعَمِ فَإِنَّهَا وَحْشِيَّةٌ مَا نَأَتْ عَنْ قَوْمٍ فَعَادَتْ إِلَيْهِمْ يَا عَلِيُّ إِنَّ شَرَّ اَلنَّاسِ مَنْ مَنَعَ رِفْدَهُ وَ أَكَلَ وَحْدَهُ وَ جَلَدَ عَبْدَهُ .

علی بن شعیب گفت: به محضر امام رضا علیه السلام رسیدم امام علیه السلام به من فرمود: ای علی، زندگی چه کسی نیکوتر است؟ عرض کردم: ای سرورم شما از من داناتر به آن هستید. امام علیه السلام فرمود: ای علی، آن کس که زندگی دیگری را در کنار زندگی خویش خوش بدارد. -42-ای علی؛ زندگی چه کسی نگون حال تر است؟ عرض کردم: شما داناترید. امام علیه السلام فرمود: آن کس که دیگری در سایه زندگی او زندگی نکند. -43-ای علی، با نعمت ها نیک برخوردی کنید؛ چرا که گریزپایند، از گروهی دور نشوند که باز گردند. -44-ای علی، به راستی بدترین مردم کسی است که از کمک مالی مضایقه کند و به تنهایی غذا بخورد و غلامش را تازیانه بزند.

وَ قَالَ لَهُ ع رَجُلٌ فِي يَوْمِ اَلْفِطْرِ إِنِّي أَفْطَرْتُ اَلْيَوْمَ عَلَى تَمْرٍ وَ طِينِ اَلْقَبْرِ فَقَالَ ع جَمَعْتَ اَلسُّنَّةَ وَ اَلْبَرَكَةَ .

مردی در روز عید فطر به امام رضا علیه السلام عرض کرد: امروز من با خرما و تربت قبر امام حسین علیه السلام افطار کردم. امام علیه السلام فرمود: سنت و برکت را گرد هم آوردی.

وَ قَالَ ع لِأَبِي هَاشِمٍ اَلْجَعْفَرِيِّ يَا أَبَا هَاشِمٍ اَلْعَقْلُ حِبَاءٌ مِنَ اَللَّهِ وَ اَلْأَدَبُ كُلْفَةٌ فَمَنْ تَكَلَّفَ اَلْأَدَبَ قَدَرَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَكَلَّفَ اَلْعَقْلَ لَمْ يَزْدَدْ بِذَلِكَ إِلاَّ جَهْلاً .

امام رضا علیه السلام به ابی هاشم جعفری فرمود: ای ابی هاشم، خرد ارزانی خداوندست و به دست آوردن ادب مشقت آفرین است؛ پس هر که مشقت ادب آموزی را بر عهده گیرد به آن دست یابد و هر که مشقت خرد آموزی را بر عهده گیرد جز نادانی نیفزاید.

دَخَلْنَا عَلَى اَلرِّضَا ع فَقُلْنَا إِنَّا كُنَّا فِي سَعَةٍ مِنَ اَلرِّزْقِ وَ غَضَارَةٍ مِنَ اَلْعَيْشِ فَتَغَيَّرَتِ اَلْحَالُ بَعْضَ اَلتَّغَيُّرِ فَادْعُ اَللَّهَ أَنْ يَرُدَّ ذَلِكَ إِلَيْنَا فَقَالَ ع أَيَّ شَيْ ءٍ تُرِيدُونَ تَكُونُونَ مُلُوكاً أَ يَسُرُّكُمْ أَنْ تَكُونُوا مِثْلَ طَاهِرٍ وَ هَرْثَمَةَ وَ إِنَّكُمْ عَلَى خِلاَفِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ فَقُلْتُ لاَ وَ اَللَّهِ مَا سَرَّنِي أَنَّ لِيَ اَلدُّنْيَا بِمَا فِيهَا ذَهَباً وَ فِضَّةً وَ إِنِّي عَلَى خِلاَفِ مَا أَنَا عَلَيْهِ فَقَالَ ع إِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ اِعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ اَلشَّكُورُ…

احمد بن عمر و حسین بن یزید گفتند: به حضور امام رضا علیه السلام رسیدیم و عرض کردیم: ما دارای روزی بسیار و رفاه و آسایش در زندگی بودیم ولی اینک حال ما کمی دگرگون شده است. از خدا درخواست نما که حال پیشین را به ما بازگرداند. امام علیه السلام فرمود: خواهان چه چیزی هستید؟ می خواهید سلطان باشید؟ آیا خرسند می شوید از اینکه مثل طاهر و هرثمه باشید و بر خلاف مذهبی که دارید باشید؟ عرض کردم: نه، به خدا سوگند که خرسند نیستم که دنیا با همه طلا و نقره اش از آن من باشد ولی مذهبی بر خلاف آنچه اینک دارم، داشته باشم. امام علیه السلام فرمود: همانا خداوند می فرماید: «ای خاندان داود سپاسگزار باشید و از بندگان من، اندکی سپاسگزارند». سبا ، آیه 13 . به خدا نیک گمان باش؛ چرا که هر کس گمانش را به خدا نیک دارد خداوند به…

وَ قَالَ لَهُ اِبْنُ اَلسِّكِّيتِ مَا اَلْحُجَّةُ عَلَى اَلْخَلْقِ اَلْيَوْمَ فَقَالَ ع اَلْعَقْلُ يَعْرِفُ بِهِ اَلصَّادِقَ عَلَى اَللَّهِ فَيُصَدِّقُهُ وَ اَلْكَاذِبَ عَلَى اَللَّهِ فَيُكَذِّبُهُ فَقَالَ اِبْنُ اَلسِّكِّيتِ هَذَا وَ اَللَّهِ هُوَ اَلْجَوَابُ .

ابن سکیت به امام رضا علیه السلام عرض کرد: امروز حجت بر مردم چیست؟ امام علیه السلام فرمود: همان خرد باشد که انسان به وسیله آن، راستگوی بر خدا را می شناسد و او را تصدیق می کند و از دروغ پرداز بر خدا آگاهی می یابد و او را تکذیب می کند، پس ابن سکیت گفت: به خدا سوگند که این همان پاسخ درست است.

لاَ يُقَبِّلِ اَلرَّجُلُ يَدَ اَلرَّجُلِ فَإِنَّ قُبْلَةَ يَدِهِ كَالصَّلاَةِ لَهُ .

مرد، دست مرد دیگری را نبایستی ببوسد؛ چرا که بوسیدن دستش همانند نماز گزاردن بر اوست.

قُبْلَةُ اَلْأُمِّ عَلَى اَلْفَمِ وَ قُبْلَةُ اَلْأُخْتِ عَلَى اَلْخَدِّ وَ قُبْلَةُ اَلْإِمَامِ بَيْنَ عَيْنَيْهِ.

بوسیدن مادر بر لب او و بوسیدن خواهر بر گونه او و بوسیدن امام میان دو چشمش باشد.

لَيْسَ لِبَخِيلٍ رَاحَةٌ وَ لاَ لِحَسُودٍ لَذَّةٌ وَ لاَ لِمَلُولٍ وَفَاءٌ وَ لاَ لِكَذُوبٍ مُرُوَّةٌ.

برای تنگ نظر آسودگی و برای حسدورز لذت و برای پادشاهان وفا و برای دروغ پرداز جوانمردی نباشد.