احادیث درباره خیر و شر از پیامبر اکرم (ص)

من أحبّ عمل قوم خیرا کان أو شرّا کان کمن عمله.

هر که دوست دارد کردار قومی را اگر نیک باشد و اگر بد باشد همچنان باشد که وی کرده باشد.

الویل کلّ الویل لمن ترک عیاله بخیر و قدم علی ربّه بشرّ.

ویل همه ویلها آن را بود که زن و فرزندان را در نعمت بگذارد و خویشتن گنهکار با نزدیک خدا شود؛

العالم و المتعلّم شریکان فی الخیر.

داننده و آموزنده هر دو انبازند در نیکی.

الحیاء لا یأتی الّا بخیر.

شرم نیاید الّا به نیکی.

الحیاء خیر کلّه.

شرم نیک است همه.

الا انَّ الدُّنیا قَدِ ارْتَحَلَت مُدبِرَةً وَالآخِرَةَ قَدِ احْتَمَلَت مُقبِلَةً الا وَانَّکم فی یومِ عَمَلٍ لا حِسابَ فیهِ وَیوشَک ان تَکونوا فی یومِ حِسابٍ لَیسَ فیهِ عَمَلٌ. وَانَ اللّهَ یعطِی الدُّنیا مَن یحِبُ وَیبغِضُ وَلا یعطِی الآخِرَةَ الّا لِمَن یحِبُّ وَإنَّ لِلدُّنیا أبناءٌ وَلِلآخِرَةِ أبناءٌ فَکونُوا مِن أبناءِ الآخِرَةِ وَلا تَکونُوا مِن أبناءِ الدُّنیا، انَّ شَرَّ ما اتَخَوَّفُ عَلَیکم: اتّباعُ الهَوی وَطولُ الامَلِ فَاتّباعُ الهَوی یصرِفُ قُلوبَکم عَنِ الحَقّ وَطُولُ الأمَلِ یصرِفُ هِمَمَکم الَی الدُّنیا وَما بَعدَهُما لِأحَدٍ مِن خَیرٍ یرجاهُ فی دُنیا وَلا آخِرَة.

آگاه باشید که دنیا (بار سفر را بسته و) پشت کرده و رفته و آخرت (پربار) در حال آمدن است. بدانید شما در روزی هستید که روز عمل است و حسابی در کار نیست و به زودی روزی فرا می رسد که روز حساب است، نه عمل. خدا دنیا را به دوست و دشمن خود می دهد و آخرت را تنها به دوستان خود عطا می کند. هر یک از دنیا و آخرت فرزندانی دارند. پس (بکوشید) شما از فرزندان آخرت باشید نه از فرزندان دنیا. به درستی بدترین چیزی که برای شما از آن می ترسم دو چیز است. پیروی از هوای نفس و آرزوهای دور و دراز. پیروی هوی دل هایتان را از مسیر حق منحرف می گردانَد و درازی آرزو، تمام فکر شما را متوجّه دنیا می کند. هر که این دو صفت را داشت هیچ خیر و سعادتی، نه در دنیا و نه در آخرت نصیب او نخواهد شد.

1. بحارالانوار، ج 74، ص 188

انَّما هُوَ خَیرٌ یرجی او شَرٌّ یتَّقی او باطِلٌ عُرِفَ فَاجتُنِبَ او حَقٌّ یتَعَینُ فَطُلِبَ وَآخِرَةٌ اظَلَّ اقبالُها فَسُعِی لَها وَ دنیا عُرِفَ نَفادُها فَاعرِضَ عَنها... انَّ العَجَبَ کلَّ العَجَبِ لِمَن صَدَّقَ بِدارِ البَقاءِ وَ هُوَ یسعی لِدارِ الفَناءِ وَ عَرَفَ انَّ رِضَی اللّهِ فی طاعَتِهِ وَهُوَ یسعی فی مُخالَفَتِهِ.

آن خیری است که امید می رود، یا شرّی است که از آن پرهیز می شود، یا باطلی شناخته شده است که از آن پرهیز می شود، یا حقّی روشن و آشکار است که طلب می شود، یا آخرتی است که رو می آورد پس برای آن تلاش می شود. (بدانید) دنیا ناپایداریش شناخته شده است پس از آن دوری می شود. شگفتا و بس شگفتا که کسی قبول دارد خانه ای جاویدان هست، امّا برای سرای فانی می کوشد و می داند که رضای الهی در اطاعت اوست، امّا در مخالفت او گام برمی دارد.

1. بحارالانوار، ج 77، ص 182

لا تَسُبُّوا الدُّنیا فَنِعمَت مَطیةُ المؤمِنِ فَعَلَیها یبلُغُ الخَیرَ وَ بِها ینجُو مِنَ الشَرّ انَّهُ اذا قالَ العَبدُ: لَعَنَ اللّهُ الدُّنیا قالَتِ الدُّنیا لَعَنَ اللّهُ اعصانا لِرَبّهِ.

به دنیا دشنام ندهید، چرا که مرکب راهوار خوبی برای مؤمن است که با آن به خوبی ها می رسد و از بدی ها نجات می یابد. هر وقت بنده ای می گوید: خدا دنیا را لعنت کند، دنیا می گوید خدا لعنت کند کسی را که گناه کرده است، نفرین خدا بر گناهکارترین ما.

1. بحارالانوار، ج 77، ص 178

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: اذا کانَ یوْمُ الْقِیامَةِ أخَذْتُ بِحُجْزَةِ اللهِ وَأخَذْتُ أنْتَ بِحُجْزَتی. وَ أخَذَ وُلْدُ ک بِحُجْزَتِک، وَ أخَذَتْ شِیعَةُ وُلْدِک بِحُجْزَتِهِمْ فَتَری أینَ یؤْمَرُبِنا.

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: چون رستاخیز برپا شد به خدا متوسل خواهم شد و تو به من متوسل می شوی و فرزندانت به تو متوسل می شوند و پیروان ذریه ات به آنها متوسل می شوند و خواهی دید که ما را به کجا هدایت خواهند کرد.

1. اساس البلاغه از زمخشری، 155 و مانندش در ربیع الابرار در باب خیر و صلاح و ذکر اخبار صلحا ثبت شده است و در نظم درر السمطین، ص 243 در حدیثی چنین است و امت خود را به چنگ زدن به اهل بیتش سفارش نمود، و توضیح داد که خاندانش دامن پیامبرشان را (در رستاخیز) خواهند گرفت و...

عن حذیفة: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی خَیرُ الْبَشَرِ فَمَنْ أبی فَقَدْ کفَرَ.

از حذیفه نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: علی، برترین انسان است؛ هر که نپذیرد، کافر است.

1. تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام)، 444: 2/ 962/ 963؛ کنز العمال، 625: 11/ 33045؛ و در الفردوس، 62: 3/ 3175 چنین ثبت شده است: «علی بهترین انسان است هر کس در این شک نماید کافر است.» ابن عساکر از عطاء نقل کرده است که گفت: از عایشه درباره علی علیه السلام پرسیدم، او گفت: «او بهترین بشر است و در آن شک نمی کند مگر کافر.» در همان منبع (تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام) 488: 2/ 972) نیز مراجعه شود به موضح اوهام الجمع و التفریق، 394: 1. کنوز الحقائق، به نقل از ابو یعلی: «علی بهترین بشر است، کسی که در آن شک نماید کافر است» و در کفایة الطالب، اثر گنجی شافعی، ص 119 از عطاء نقل است که از عایشه از علی پرسیدم، گفت: ذلک خیرا لبشر لا یشک فیه الا کافر (او بهترین بشر است و در آن شک نمی کند مگر کافر.) و محدث بزرگ و امین ابو محمد جعفر بن احمد بن علی قمی ساکن ری کتابی مستقل در این زمینه دارد به نام (نوادر الاثر فی علی علیه السلام خیر البشر صلوات الله علیه) و در این کتاب نزدیک به هفتاد و پنج طریق برای این حدیث نوشته است.

عن ابن عباس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله لعبد الرحمن بن عوف: یا عَبْدَالرَّحْمنِ، أنْتُمْ أصْحابی وَ عَلِی بْنُ أبی طالبٍ مِنّی وَ أنَا مِنْ عَلِی، فَهُوَ بابُ عِلْمی وَ وَصیی، وَ هُوَ وَ فاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ هُمْ خَیرُ الأرْضِ عُنْصُراً وَ شَرَفاً وَ کرَماً.

از ابن عباس، روایت شده که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله به عبدالرحمن بن عوف فرمود: ای عبدالرحمن! شما ملازمان و همراهان من هستید و علی بن ابی طالب از من است و و من از او هستم. او باب علم من و وصی من است. او و فاطمه و حسن و حسین بهترین اهل زمین هستند در اصالت و شرافت و کرامت.

1. ینابیع المودة، 333: 2/ 973؛ مقتل الحسین علیه السلام، خوارزمی، 60: 1.

عن أنس بن مالک: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: هَبَطَ عَلَی المَلِکانِ لَمْ یهْبِطا مُنْذُ کانَتِ الأرْضُ، فَبَشَّرانی أنَّ الحَسَنَ وَ الحُسَینَ سِیدا أهْلِ الجَنّةِ. فَقُلْتُ: ابُوهُما خَیرٌ مِنْهُما.

انس بن مالک نقل کرده که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: دو ملک بر من نازل شدند که از آغاز آفرینش زمین تا آن زمان، فرود نیامده بودند. آن دو به من بشارت دادند که حسن و حسین سَرور و آقای بهشتیان اند. من افزودم: «پدرشان از آن، بهتر است.»

1. الفردوس، 343: 4/ 6993؛ کنز العمال، 34293؛ زهر الفردوس، 134: 4.