پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
قَسَمَ اَللَّهُ اَلْعَقْلَ ثَلاَثَةَ أَجْزَاءٍ فَمَنْ كُنَّ فِيهِ كَمَلَ عَقْلُهُ وَ مَنْ لَمْ يَكُنَّ فَلاَ عَقَلَ لَهُ حُسْنُ اَلْمَعْرِفَةِ بِاللَّهِ وَ حُسْنُ اَلطَّاعَةِ لِلَّهِ وَ حُسْنُ اَلصَّبْرِ عَلَى أَمْرِ اَللَّهِ.
خداوند عقل را سه قسمت کرده، هر کس همه آنها را داشته باشد عقل او کامل است و هر کس همه را دارا نباشد از عقل بی بهره است: خوب شناختن خدا، خوب طاعت کردن برای خدا و خوب پایداری نمودن بر کار خدا.
وَ قَدِمَ اَلْمَدِينَةَ رَجُلٌ نَصْرَانِيٌّ مِنْ أَهْلِ نَجْرَانَ وَ كَانَ فِيهِ بَيَانٌ وَ لَهُ وَقَارٌ وَ هَيْبَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ مَا أَعْقَلَ هَذَا اَلنَّصْرَانِيَّ فَزَجَرَ اَلْقَائِلَ وَ قَالَ مَ هْ إِنَّ اَلْعَاقِلَ مَنْ وَحَّدَ اَللَّهَ وَ عَمِلَ بِطَاعَتِهِ .
یک مرد مسیحی نجرانی وارد مدینه شد. او دارای زبانی گویا و رفتاری باوقار و پرهیبت بود. کسی گفت: ای پیامبر خدا، این مرد مسیحی چه خردمند است پیامبر صلی الله علیه و آله گوینده را از این سخن منع کرد و فرمود: خاموش باش. خردمند واقعی کسی است که خدا را یگانه شمارد و در طاعت او کوتاهی ننماید.
اَلْعِلْمُ خَلِيلُ اَلْمُؤْمِنِ وَ اَلْحِلْمُ وَزِيرُهُ وَ اَلْعَقْلُ دَلِيلُهُ وَ اَلْعَمَلُ قَيِّمُهُ وَ اَلصَّبْرُ أَمِيرُ جُنُودِهِ وَ اَلرِّفْقُ وَالِدُهُ وَ اَلْبِرُّ أَخُوهُ وَ اَلنَّسَبُ آدَمُ وَ اَلْحَسَبُ اَلتَّقْوَى وَ اَلْمُرُوءَةُ إِصْلاَحُ اَلْمَالِ .
علم و دانش، دوست مومن است و بردباری، وزیرش و عقل، راهنمایش و کردار، سرپرستش و شکیبایی، فرمانده لشکرش و نرم رفتاری، پدرش و نیکوکاری، برادرش؛ نژاد او از آدم علیه السلام است و اصالت خانوادگی اش در پارسایی است و مردانگی او در پاکسازی مالش می باشد.
مَنْ تَقَدَّمَتْ إِلَيْهِ يَدٌ كَانَ عَلَيْهِ مِنَ اَلْحَقِّ أَنْ يُكَافِئَ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَالثَّنَاءُ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَقَدْ كَفَرَ اَلنِّعْمَةَ.
اگر به کسی نیکی شد، به همان میزان نیکی نماید و اگر راهی برای جبران آن نیکی نیافت، از او تمجید نماید که همین تمجید پاداش به شمار می آید؛ و اگر هیچ کدام را انجام نداد، قطعا کفران نعمت کرده است.
تَصَافَحُوا فَإِنَّ اَلتَّصَافُحَ يُذْهِبُ اَلسَّخِيمَةَ .
با یک دیگر دست بدهید که با هم دست دادن کینه را از بین می برد.
يُطْبَعُ اَلْمُؤْمِنُ عَلَى كُلِّ خَصْلَةٍ وَ لاَ يُطْبَعُ عَلَى اَلْكَذِبِ وَ لاَ عَلَى اَلْخِيَانَةِ.
مومن هر خویی تواند داشت ولی به دروغ و خیانت خوی نگیرد.
إِنَّ مِنَ اَلشِّعْرِ حُكْماً وَ رُوِيَ حِكْمَةً وَ إِنَّ مِنَ اَلْبَيَانِ سِحْراً.
همانا برخی از شعر حکمتها دارد-و به روایتی: حکمتی باشد-و به راستی برخی سخنان اثری سحرانگیز دارد.
وَ قَالَ ص لِأَبِي ذَرٍّ أَيُّ عُرَى اَلْإِيمَانِ أَوْثَقُ قَالَ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ فَقَالَ اَلْمُوَالاَةُ فِي اَللَّهِ وَ اَلْمُعَادَاةُ فِي اَللَّهِ وَ اَلْبُغْضُ فِي اَللَّهِ .
پیامبر صلی الله علیه و آله به ابو ذر، فرمود: کدام رشته ایمان محکم تر است؟ گفت: خدا و پیامبرش داناترند. پیامبر فرمود: دوستی کردن در راه خدا، دشمنی نمودن به خاطر خدا و کینه داشتن به خاطر خدا.
مِنْ سَعَادَةِ اِبْنِ آدَمَ اِسْتِخَارَةُ اَللَّهِ وَ رِضَاهُ بِمَا قَضَى اَللَّهُ وَ مِنْ شِقْوَةِ اِبْنِ آدَمَ تَرْكُهُ اِسْتِخَارَةَ اَللَّهِ وَ سَخَطُهُ بِمَا قَضَى اَللَّهُ .
از خوشبختی انسان، خیرخواهی از خدا و رضایت به حکم اوست و از بدبختی انسان، ترک خیرخواهی از خدا و بد پنداشتن قضای الهی است.
اَلنَّدَمُ تَوْبَةٌ.
پشیمانی، توبه به شمار می آید.
مَا آمَنَ بِالْقُرْآنِ مَنِ اِسْتَحَلَّ حَرَامَهُ.
هر کس حرام قرآن را حلال شمارد، به قرآن ایمان ندارد.
وَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ أَوْصِنِي فَقَالَ ص اِحْفَظِ لِسَانَكَ ثُمَّ قَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَوْصِنِي قَالَ ص اِحْفَظِ لِسَانَكَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَوْصِنِي فَقَالَ وَيْحَكَ وَ هَلْ يَكُبُّ اَلنَّاسَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ فِي اَلنَّارِ إِلاَّ حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ .
مردی به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: به من نصیحتی فرمای پیامبر فرمود: زبانت را نگهدار. سپس گفت: ای پیامبر خدا، نصیحتی دیگرم فرمای فرمود: زبانت را نگهدار. آنگاه گفت: ای رسول خدا، نصیحتم فرمای فرمود: وای بر تو آیا جز این است که مردم برای آنچه با زبان درو کنند به دوزخ افکنده شوند؟
